kocham czytać

2010-08-05T15:27:00.000-07:00

Solar za darmo

No proszę, miałem odzywać się coraz rzadziej a tymczasem drugi wpis w ciągu tygodnia. Myślę jednak,że temat jest ciekawy. Otóż po tym jak rząd brytyjski wprowadził tzw. feed-in tariff by wesprzeć OZE pojawiły się na rynku firmy oferujące panele PV bez opłat za sprzęt i instalację Również naprawy są za darmo. Czy to żart? Bynajmniej. Biznes plan wygląda następująco. Właściciel domu zleca instalację systemu i korzysta bezpłatnie z generowanej energii co pozwoli zaoszczędzić ok. 300 funtów rocznie na rachunkach za elektryczność. Firma instalująca natomiast zarabia na wspomnianej już feed-in tariff, która wynosci obecnie 41.3 pensów za kWh.

Postawowym warunkiem jest skierowany na południe, niezacieniony dach. Jest to szczególnie atrakcyjna oferta dla osób mniej zamożnych, które same nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków na instalację systemu a jednocześnie mają odpowiednie warunki. HomeSun zamierza zainwestować miliard funtów a ISIS Solar planuje ok. 18 000 systemów o mocy 3.3kW.

2010-08-03T12:53:00.000-07:00

Energia słoneczna vs atom

Cisza na moim blogu zostaje przerwana ...choć tylko na chwile. Przygotowania do narodzin pierwszej pociechy musiały wziąć góre nad blogowaniem. Jednak gdy natknałem się na artykuł z NYT: Nuclear Energy Loses Cost Advantage postanowiłem krótko o nim wspomnieć. Tekst opiera się na publikacji prof. Johna O. Blackburna i Sama Cunninghama. Z przeprowadzonej przez nich analizy (jak się później okazało opracowanej na zlecenie jakiejś organizacji zajmującej się ochrona środowiska) wynika, że koszty energii słonecznej i atomowej zrównały się i wynoszą obecnie 16 centów za kWh. Szacunkowe koszty budowy reaktora wzrosły z 3 mld dol. w 2002 do 10 mld obecnie. Jednoczesnie koszty w fotowoltaice w dalszym ciągu spadają. Artykuł wspomina też subsydia z jakich korzystały obie technologie - ze 151 mld dol (wyliczenia dla wartości dolara z 1999 r) wydanych na OZE i atom w latach 1943-1999 aż 96.3% miało być przeznaczone na technologie atomowe.

Zachęcam do lektury.

2010-03-12T12:46:00.000-08:00

Peak oil – jaki wpływ może mieć na ciebie?

W dyskusjach na temat peak oil dość często można zaobserwować 2 skrajne podejścia. Pierwsze, charakterystyczne dla szefów koncernów paliwowych (może z wyjątkiem Total) i rządzących z Arabii Saudyjskiej to optymistyczna zapowiedź nieprzerwanych i wystarczających dostaw surowca na następne dekady. Drugie to apokaliptyczna wizja, scenariusz rodem z Mad Maxa w której brak ropy prowadzi do katastrofy światowej gospodarki. Na stronach poświęconych temu problemowi można natknąć się na dyskusje takie jak - Czy warto przeprowadzić się w inne miejsce ze względu na peak oil? Komentarze obfitują w wyznania typu ‘przeniosłem się do … ponieważ …’ i tu podawane są takie powody jak krótsze dojazdy, własny kawałek ziemi pod uprawę itd. Wygląda na to, że największym pesymistom w tym temacie głód zagląda w oczy. Natrafiłem też na komentarz osoby , która przyznała, że ze względu na Peak Oil przeniosła się z USA do Nowej Zelandii, która jakoby ma lepsze warunki na przetrwanie chudych lat.

Pomimo, że nie sposób przewidzieć wszystkich ewentualności gdyż zmiennych jest wyjątkowo dużo to jednak nie musimy w tym temacie ‘błądzić po omacku’. Przedsmak peak oil mieliśmy w lecie 2008 gdy cena ropy poszybowała do blisko 150 dolarów za baryłkę. Z trendów jakie zaczęły występować w światowej gospodarce można wysnuć kilka wniosków.

Po pierwsze – peak oil najbardziej zagraża Chinom. Gospodarka tego kraju opiera się na eksporcie, który z kolei uzależniony jest od niskich kosztów transportu. Gdy cena za baryłkę przekroczyła 100 dolarów coraz więcej menedżerów zaczęło dochodzić do wniosku , że przy lawinowo rosnących kosztach transportu i stopniowym wzroście wynagrodzeń produkcja w Państwie Środka przestaje się opłacać.

Jeśli dodatkowo Chiny zechcą odgrywać większą rolę w światowej gospodarce to jednym z warunków będzie uwolnienie kursu juana co oznaczałoby jego automatyczny wzrost a tym samym dalsze osłabienie chińskich eksporterów.

W odróżnieniu od innych państw rozwijających się rządzący w Pekinie mają jeszcze jeden poważny problem – jest nim raptownie starzejące się społeczeństwo. Chiny już teraz mają zbliżony do państw zachodnich odsetek osób powyżej 65 roku życia z tą różnicą, że brak tam w zasadzie powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych. Tak więc młodsze pokolenia utrzymujące liczniejszych rodziców nie będą mogły być silnym motorem dla wewnętrznego popytu w takim stopniu jak w Indiach czy Brazylii.

Spadek dzietności występuje również w Indiach. W dwóch stanach spadł już nawet poniżej 2.1 ( 2.1 oznacza utrzymanie populacji na tym samym poziomie) ale nie tak drastycznie jak w narzucających jedno dziecko Chinach. Dodatkowym atutem Indii jest rozwój oparty bardziej na IT, badaniach i usługach typu call centre , które nie ucierpią w skutek rosnących cen ropy.

Świat zachodni już niejednokrotnie przekonał się o tym jak rosnące ceny paliw potrafią doprowadzić do kryzysu niemniej jak już wspomniałem część firm przeniesie swoją produkcję z powrotem do krajów macierzystych choć na bliskości do tychże rynków i powstających miejscach pracy mogą skorzystać też Meksyk, Europa Środkowa i kraje Maghrebu.

Czy to oznacza, że możemy spać spokojnie? Myślę, że nasz sen nie będzie tak słodki jak byśmy sobie tego życzyli ale raczej nie będzie apokaliptycznym koszmarem jak to bywa zapowiadane na forach dotyczących peak oil. Ropa niewątpliwie jest ważnym surowcem i wzrost ceny odbije się na cenach żywności, kosztach transportu i ogromnej ilości towarów produkowanych na bazie tego surowca. Problemem może więc stać się inflacja i bezrobocie. Niemniej ropa jak każdy inny surowiec podlega prawom rynku i wzrost ceny będzie wpływał na wyhamowanie popytu. Dość obrazowo widać to było w 2008 r. w danych dotyczących sprzedaży samochodów w USA. W miarę wzrostu cen paliw rosła też sprzedaż pojazdów mniejszych i hybrydowych. Spadek cen paliwa odwrócił ten proces i spowodował wzrost sprzedaży SUVów. Ten okres naświetlił wiele przypadków marnotrawstwa paliwa szczególnie w USA gdzie akcyza jest wyjątkowo niska. Bywało, że jabłka zbierane w sadach w stanie Washington transportowano tysiące kilometrów do sortowni w Kalifornii po to by je potem z powrotem zawieźć na północ i wyeksportować do Kanady. Kłopoty zaczęły mieć również duże mleczarnie, które transportowały mleko przez setki kilometrów a do łask zaczęły wracać mniejsze lokalne, które wcześniej zamykano. Coraz więcej osób przyznawało się też w sondażach, że lepiej planuje zakupy by ograniczyć liczbę wyjazdów. Te proste mechanizmy sprawiły, że zanim jeszcze kryzys wybuchł z pełną siłą zużycie ropy w USA zaczęło spadać. Niewątpliwie w przyszłości ogromną rolę będą musiały odegrać nowe technologie choć oprócz OZE na znaczeniu przybierać będzie również rola gazu. Już dziś w portfelu czołowych firm paliwowych to nawet 40% obrotów a nowe metody wiercenia pozwolą sięgnąć do złóż niekonwencjonalnych jak słynny ( i kontrowersyjny) już Marcellus. Shale gas o którym tu mowa budzi emocje również w Polsce gdzie wyjątkowo dużo zachodnich firm ubiegało się ostatnio o koncesje widząc w naszym kraju spory potencjał. Te niekonwencjonalne złoża uwięzione w skałach ilastych do niedawna nie budziły zainteresowania jednak nowe technologie umożliwiające m.in. zastosowanie wierceń poziomych i szczelinowania hydraulicznego doprowadziły do całkowitej zmiany geopolityki w odniesieniu do tego surowca. USA stały się ponownie największym producentem gazu na świecie ograniczając import do minimum. W szczególnie kłopotliwej sytuacji znalazły się firmy rosyjskie, które operują w trudnych warunkach i ponoszą większe koszty. Złoże Sztokman przygotowywane z myślą o rynku amerykańskim zostało uznane za zbyt drogie w eksploatacji przy dzisiejszych cenach. Twardziej z naszym wschodnim sąsiadem zaczęli też z negocjować Chińczycy, którzy oprócz nowego rurociągu z Turkmenistanu są zasypywani ofertami z Kataru i szukają też gazu u siebie. W Polsce nowy kontrakt z Rosją do roku 2037 plus perspektywa rosnącej produkcji w kraju oznacza sporą nadwyżkę, którą trzeba będzie zagospodarować. Możemy poważniej rozważyć tańszą w budowie elektrownię na gaz zamiast atomowej.

Gaz nie jest paliwem tak uniwersalnym jak ropa nie mniej nowe metody eksploatacji (o ile nie okażą się zbyt szkodliwe dla środowiska ) dają nam tzw. ‘breathing space’ do czasu (d)opracowania nowych technologii. Tak więc o ile przesiadka do mniejszego pojazdu może z czasem być nieunikniona o tyle przeprowadzanie się na drugi koniec świata by ulżyć sobie bólów wywołanych przez peak oil póki co graniczy z szaleństwem.

2009-11-17T16:12:00.000-08:00

Ukraina vs Rosja

Ciekawy tekst nt. konfliktu o gaz pojawił się ostatnio na Oil Drum. Polecam.

Some predictions on the forthcoming Russian-Ukrainian gas 'crisis'

2009-11-14T05:04:00.000-08:00

Pieniądze to nie wszystko

Dziś rano natknąłem się na artykuł na temat 15-krotnie większej ilości noworodków przychodzących na świat z poważnymi wadami systemu nerwowego. Sytuacja ta ma miejsce w mieście Faludża w Iraku gdzie amerykańska armia użyła broni zawierającej biały fosfor. Te dzieci są najmłodszymi ofiarami owczego pędu do zabezpieczenia dostępu do jednego z największych złóż ropy na świecie. Nie sposób uciec od pytań, które praktycznie same się nasuwają. Czy my faktycznie żyjemy w cywilizowanym świecie? Czy można podobnym sytuacjom zapobiec w przyszłości?

Można przytoczyć przykłady z historii jak choćby słynny londyński smog, który w kilka dni zabił tysiące ludzi w 1952 r. Wydarzenie to doprowadziło do zmian legislacyjnych i ograniczenia spalania węgla na tym obszarze. Czy było to kosztowne? Niewątpliwie. Czy ktokolwiek chciałby powrotu do tamtej sytuacji by zaoszczędzić parę pensów. Nie sądze. Wiele się mówi o dążeniu by obniżyć koszty OZE tak by mogły konkurować z paliwami kopalnymi. Wierzę, że nie będziemy musieli długo na to czekać. Czy jednak w ogóle musimy czekać? Jak to ujął jeden z komentatorów na stronie Guardiana bądź Independent społeczeństwo zachodnie jest wbrew artykułom prasowym gotowe zapłacić odrobinę więcej by w zamian oddychać czystszym powietrzem. Według niemieckiego wice-ministra środowiska rodzina za Odrą za wsparcie OZE płaci za energię o niecałe 2 euro miesięcznie więcej. Dzięki rządowemu wsparciu powstał jednak przemysł, który zatrudnia ponad 250 tys. ludzi i wnosi miliardy z eksportu. Za 2 funty czy euro można co najwyżej kupić jedno piwo w przyzwoitym pubie. W UK to byłaby niska cena za rozwój tak kluczowej technologii, większą niezależność energetyczną i nowe miejsca pracy w nowoczesnym sektorze.

Jest jeszcze jeden powód. W kręgach ‘peak oilowców’ od dawna mówiło się, że International Energy Agency mocno zawyża prognozy produkcji ropy (co można łatwo zweryfikować porównując ich prognozy do niższego niż przewidywano wydobycia). Ostatnio jeden z czołowych pracowników agencji przyznał, że działo się to pod presją rządu USA.

Tak więc powodów by wysilić się na więcej niż tylko kosmetyczne zmiany przybywa. Faktyczne zasoby kurczą się nie tylko z powodu rosnącego zapotrzebowanie i wyeksploatowanych złóż ale ze względu na ‘odfałszowanie ‘ poprzednich danych. Czy jesteśmy gotowi wypić jedno piwo mniej?

2009-11-13T14:54:00.000-08:00

Money, money, money

Ceny konwencjonalnych paneli PV spadają. Czy jednak mogą konkurować z ogniwami na bazie cienkiego filmu? Zadanie nie wydaje się łatwe zważywszy, że koszty produkcji w First Solar spadły poniżej dolara za Watt. Stosowana przez First Solar i Nanosolar technologia jest dużo bardziej zmechanizowana co pozwala tym firmom trzymać koszty na wodzy bez konieczności przenoszenia całej produkcji do Azji (choć należy dodać, że owe 0.88/W w przypadku FSLR dotyczy fabryki w Malezji). Jednak jak pokazuje przykład SunPower, producenta ogniw z krzemu monokrystalicznego, nie wszystko jeszcze przesądzone. W udzielonym niedawno dla Forbes’a wywiadzie szef tej firmy wyjawił źródła ich sukcesów jak i podstawy do optymizmu w najbliższych latach.

Dla niewtajemniczonych SunPower produkuje najbardziej wydajne panele na świecie ( chodzi oczywiście o produkowane masowo systemy domowe i komercyjne a nie te używane w satelitach). W 2003 roku produkowali ogniwa o wydajności ok. 17-18%. Dziś osiągają 22% i liczą, że nie długo przekroczą 23%. Ta różnica może nie wydaje się duża ale jak mówi Thomas Werner przejście z 20 do 22% oznaczało obniżenie kosztów za Watt o 10%. Kolejne cięcia możliwe były dzięki zmniejszeniu zużycia krzemu w produkowanych ogniwach a ten może odpowiadać nawet za 60% kosztów paneli. (te proporcje są ‘ruchomym celem gdyż ceny ogniw i krzemu ulegały ostatnio dużym wahaniom). Było to szczególnie istotne w zeszłym roku gdy ceny krzemu przekroczyły 400 dolarów za kg gdy koszt ich produkcji waha się w granicach 30-40 dolarów.
Obecnie cena spadła poniżej 80 dolarów choć koszty uzależnione są od podpisanych w poprzednich latach kontraktów. Jednak zdaniem analityków w r. 2010 możemy oczekiwać dalszych spadków.

SunPower, który obniżył koszty z $3 /W w 2006 do $2/W obecnie liczy, że zejdzie do $1/W do r. 2014. Dodajmy, że ogniwa za $2/W nie są obecnie na rynku niczym szczególnym nie mniej ich wydajność przekłada się na krótszy czas instalacji (potrzeba ich mniej) a więc i niższą cenę. Usprawnienie procesu instalacji to zresztą kolejny logiczny krok cięcia kosztów ale na szczegóły trzeba poczekać do przyszłego roku.

Wracając jednak do kosztów krzemu to dobrą wiadomość dla producentów ma Applied Materials. Opracowane przez nich 2 nowe technologie cięcia krzemu pozwolą obniżyc koszty jego produkcji o ponad 27%. Umożliwią one obniżenie zużycia energii o 50%, produkcję cieńszych wafli zużywając tym samym mniej materiału i dwukrotnie zwiększą prędkość samego procesu.

2009-10-21T17:21:00.000-07:00

Idealiści kontra realiści kontra oportuniści

Do Prima Aprilis jeszcze daleko a już wyczytałem, że UE proponuje zredukować emisje CO2 o 95% do 2050 jeśli tylko uda się osiągnąć porozumienie w Kopenhadze (Europe offers to cut emissions 95% by 2050 if deal reached at Copenhagen). Ta dość niezwykła propozycja ma wpłynąć na kraje takie jak Chiny i Indie by te zobowiązały się do konkretnych choć za pewne nie tak drastycznych cięć. Jak jednak EU miała by ten cel osiągnąć pozostaje na razie tajemnicą. Przypominają się tu słowa naszego rodzimego polityka, który stwierdził, że jak SLD powie, że na wierzbie gruszki wyrosną to tak się stanie. Oczywiście i tym razem wierzymy na słowo. Sytuacja ta pokazuje jak rozmowy na temat klimatu stają się coraz bardziej upolitycznione i pozbawione reazlizmu. Stają się nie tylko kartą przetargową ale również PR dla polityków, którzy mogą rzucać słowa na wiatr do woli bo cel wydaje się szczytny a ich już dawno u władzy nie będzie. Ze składanych dziś obietnic nie będzie ich już można rozliczyć więc oczywiście im odleglejszy termin tym lepiej. Przy okazji można odwrócić uwagę od innych palących problemów, którymi wypadalo by się zająć a czasem również ponieść konsekwencje.

Owa frustracja z powodu fiksacji nt emisji nie jest tylko moim syndromem. (wspomniałem o tym trochę w Nie wszystko złoto...). Organizacje zajmujące się ochroną środowiska nie ukrywają, że czują się jakby waliły głową w mur gdy chcą poruszyć z rządem UK jakikolwiek inny temat. Bardziej otwartym 'umysłem' wykazało się BBC, które opublikowało ostatnio argumenty przeciwników tezy o (znaczącym) wpływie emisji na klimat. Co gorsza jeszcze bardziej otwarty umysł miał znany ekolog i publicysta Lawrence Solomon. Przysiadł się do napisania książki nt globalnego ocieplenia i po wgłębieniu się w materiał przeszedł na stronę 'imperium zła'. Na dodatek część argumentów dla książki The Deniers podsuneli mu niechcący sami członkowie z panelu IPCC. Sam tytuł nawiązuje do podejścia z jakim spotykają się naukowcy którzy poddają w wątpliwość tezy panelu. The deniers jak są pogardliwie określani kojarzy się z Holocaust deniers i sugeruje, że ktokolwiek odrzuca stanowisko IPCC nie tylko jest niemoralny ale zaprzecza niepodważalnej prawdzie. Problem w tym, że zmiany klimatyczne są na tyle skomplikowane, że jeszcze długo naukowcy będą się zmagać by osiągnąć prawdziwy konsensus. Obecny przypomina raczej czasy Galileusza kiedy lepiej się było nie wychylać. Podwaliną nauki stała się w Oświeceniu możliwość poddawania w wątpliwość tez, których nie można potwierdzić empirycznie. Nieprawidłowość wyników kolejnych modeli klimatycznych póki co pozostawia wiele do życzenia więc póki co dyskusja powinna być otwarta. Emocjonalizm i idealizm nic pozytywnego nie wnoszą jeśli zatracimy poczucie realizmu.

To w miniaturze zaprezentowała Hiszpania gdy dała hojniejsze wsparcie dla energii słonecznej niż pochmurne Niemcy. O efektach tej polityki pisał więcej Bogdan Szymański na blogu Solaris więc nie będę się nad tym rozwodził. Przykładów jest jednak znacznie więcej. Kalifornia ze swoim programem Million Solar Roofs nadwyrężyła swoje i tak wątłe finanse. Za te same pieniądze można było uzyskać dużo większy efekt wspierając na początku instalacje na pustyniach, których w tym regionie nie brakuje. Cena domowego systemu w USA to w ponad 40 % koszt montażu. Ze wsparciem dla miliona dachów można było zaczekać do czasu gdy ceny PV bardziej spadną a póki co 'sięgnąć po niżej wiszący owoc' by zmaksymalizować efekt.

Kolejny przykład to GM, który uzyskał znaczne wsparcie rządu USA pod warunkiem, że opracuje bardziej oszczędne modele. Perłą w koronie miał być oczywiście Volt. Na pomysł zasilania baterii generatorem inżynierowie z GM wpadli kilkadziesiąt lat temu podczas pierwszych prac nad EV1. Używane początkowo baterie były tak słabe, że nie mieli możliwości przetestować innych podzespołów pojazdu - i stąd generator, który umożliwił im niemal stały pobyt na torze próbnym. Volt, który bazuje na tym prostym a jednocześnie eleganckim rozwiązaniu ma jeden banalny mankament. Ponieważ w odróznieniu od przyszłego plug-in Priusa ma mieć więcej baterii jego koszt sięgnie prawdopodobnie 40 tys dolarów. Nie byłoby w tym nic złego gdyby nie fakt, że będzie sprzedawany pod tanią marką Chevroleta. Tesla np oprócz 'zielonych' konotacji jest też symbolem statusu i bez problemu znajduje nabywców gotowych zapłacić 100 tys dolarów. Volt będzię próba sprzedania supernowoczesnej Dacci ( lub biorąc pod uwagę bankructwo GM powiedzmy Poloneza) w cenie BMW. Potencjalnie świetny samochód jednak reguły rynku mogą okazać się nieubłagane.

Twórcy najbardziej przełomowych technologii jak Gutenberg i Tesla byli wielkimi wizjonerami i choć zmienili bieg historii sami zmarli w ubóstwie. Może to nie tak strasznie pobyć czasem w towarzystwie księgowych, łyknąć dozę realizmu. Tej geniuszom, wizjonerom, idealistom jak i politykom czasem brakuje. Pomimo radosnego drukowania pieniędzy tu i ówdzie nasze środki są ograniczone i dobre chęci nie zastąpią szerszego spoglądania na świat i rozsądnego ustalania priorytetów. Parafrazując jednego z satyryków: Istnieje życie poza emisjami.

2009-09-27T14:34:00.000-07:00

Koniec subsydiowania paliw kopalnych?

Potwierdziły się pogłoski, że Barak Obama zaproponuje skończenie z dotacjami dla paliw kopalnych. W opublikowanym niedawno raporcie podano, że w latach 2002-2008 paliwa kopalne wsparto w USA pakietem 70 mld dolarów w postaci różnych zwolnień podatkowych, grantów itd. W tym samym czasie energia odnawialna otrzymała 12 mld.

Tymczasem w Niemczech SolarWorld, wystosował do rządu petycję by znacząco obniżyć poziom wsparcia dla energii słonecznej. Krok zrozumiały biorąc pod uwagę spadek cen paneli PV o połowę w ostatnim roku. Zaskakujące jest jednak, że propozycja wyszła od samego producenta paneli. Zwrot czysta energia nabiera nowego znaczenia gdy okazuje się, że clean tech nie skupia się tylko na generowaniu energii ze źródeł ekologicznych ale dąży w tym do zachowania czystego sumienia, cha cha. Zaiste nowa jakość.

2009-05-11T12:15:00.000-07:00

W zeszłym roku wspomnialem książkę Without Hot Air dostępną bezpłatnie w internecie. Po niezwykle pochlebnych recenzjach min. we wpływowym boinboing i The Economist jej papierowa wersja stała się prawdziwym bestsellerem. Autor prowadzi równiez blog na którym prowadzona jest dyskusja nt ksiązki. Zgłaszane są tez nominacje na Hot Air Oscary -kwalifikują się działania i technologie, które aspirują do statusu 'zielonych' rozwiązań a są czystym pustosłowiem. Wśród perełek są między innymi: Hummer z hasłem Go Green i 'Czyste zastosowania dla australijskiego węgla'. I w związku z tym mam pytanie - czy ktoś ma pomysł jak 'zgrabnie' przetłumaczyć na polski zwrot - 'greenwash'? Czekam na sugestie.

PS Co prawda nie doczekałem się sugestii ale kilka miesięcy temu w Polityce bodajże natknąłem się na zwrot - eko sciema. Może nieco kolokwialny niemniej oddaje znaczenie ang. green washing.

2009-05-09T10:49:00.000-07:00

Co tam panie w polityce? Chinczyki trzymają się mocno.

W zeszlym roku G. W. Bush dosc niefortunnie przypisal wzrost cen zywnosci coraz wiekszej klasie sredniej w Indiach. Jak mozna sie bylo spodziewac wypowiedz ta spotkala sie z ostra reakcja w kraju gdzie co roku blisko 5 mln dzieci wciaz umiera z powodu niedozywienia, braku dostepu do czystej wody i podstawowej opieki lekarskiej. Przy 2440 kaloriach na osobę w Indiach i 3770 w USA był to całkiem spory nietakt tym bardziej, ze glownym zrodlem rosnacych cen byla tak na prawdę polityka USA i UE wobec biopaliw. Owo niewspółmiernie wysokie spożycie żywności (jak i rosnąca liczna liposukcji) wypada jednak blado wobec dysproporcji w zużyciu energii. Statystyczny mieszkaniec USA zużywa 14 razy więcej ropy niż statystyczny Chińczyk i 28 razy więcej niż mieszkaniec Indii. I choć często słyszymy o wpływie wzrostu gospodarczego Azji na ceny surowców to dość rzadko pokazane jest to we właściwej persektywie. Oczekiwanie, że Chiny czy Indie ograniczą zużycie ropy czy to z powodu CO2 czy czegokolwiek innego to jak proszenie głodującego by przestał TYLE jeść bym ja mogł dalej tuczyć się za grosze.

Choć w USA podejmuje się pewne kroki by przejść na energetyczną 'dietę' to wiele wskazuje na to, że szybko nie koniecznie oznacza we właściwym kierunku. Przykładem jest skupienie się na produkcji energooszczędnych pojazdów przy jednoczesnym braku polityki cenowej względem paliw. W zeszłym roku gdy cena ropy przekroczyła $100 za baryłkę coraz więcej Amerykanów zaczynało przesiadać się z 4x4 do bardziej ekonomicznych pojazdów. Na Toyotę Prius trzeba były czekać miesiącami podczas gdy Humvee popadał w niełaskę. Gdy kryzys zaczął coraz bardziej dawać się we znaki spadła zarówno sprzedaż samochodów jak i cena paliw. Co ciekawe największy spadek sprzedaży odnotowały pojazdy hybrydowe natomiast do łask zaczeły wracać molochy. Jak podaje Federal Trade Commission średnia cena nowego samochodu w USA wynosi $28,400. Tymczasem Priusa mozna bylo nabyc juz za niecałe $22,000. Wniosek nasuwa się sam - mało kto zdecyduje się na energooszczędny samochód jeśli ceny paliw w USA będą nadal 3 - 4 krotnie mniejsze niż w Europie. Barak Obama moze zwięszkyć wymagania odnośnie zużycia paliwa w samochodach, przyznać kredyty na produkcję pojazdów elektrycznych i znizki podatkowe dla kupujacych. Jeśli jednak zabraknie bodźca fiskalnego to Amerykanie i tak zdecydują się wydać pieniądze na skórzane fotele i lepsze stereo w ... Pajero niż kupić Priusa czy Volta. I choć wyzsza akcyza na paliwo na pewno nikogo nie pociąga to prawda jest taka, że jeśli Waszyngton nie podniesie cen to zrobi to 'niewidzialna ręka peak oil.' :-) Tyle, że wtedy ta gotówka popłynie wartkim strumieniem za granicę zamiast do krajowego budzetu.

Bardzo ciekawą zależność miedzy kosztami importu ropy a stanem gospodarki pokazuje David Murphy na stronie Oil Drum. Gdy wydatki na paliwa zaczynały oscylować blisko 6% PKB amerykańska gospodarka pogrązała się w recesji. Jak więc z niej wyjść teraz skoro ostatnio przy pierwszych bardzo 'nieśmiałych' przebłyskach poprawy koniunkutury cena ropy wzrosła o 70% z $34 w lutym do $58 obecnie? W poprzednich latach w okresie recesji obok obniżek stóp procentowych to jak pisze Andrew McKillop to właśnie spadające ceny energii pomagały światowej gospodarce wrócić na ścieżkę wzrostu. Dziś jednak nie mamy możliwości zwiększyć znacząco wydobycia ropy i jeśli nie zaczniemy jej oszczedzać to próba pokonania recesji może zostać zgnieciona w zarodku.

Oczywiście powodów obecnej recesji zapewne było kilka i choć ropa nie była głownym, niemniej miała pewien udział. I zarówno w przypadku finansów jak i rynku paliw wina za obecny stan rzeczy lezy w głównej mierze po drugiej stronie Atlantyku. Amerykańskie pojazdy zużywają prawie dwa razy więcej paliwa niż europejskie czy japonskie i to właśnie tam jest największy potencjał na znaczące oszczędności. Niemniej jest to ogromne wyzwanie po części też dlatego, ze populacja USA powiększa się o ok. 25 mln co dekadę a nowo przybyli imigranci dość szybko przyjmują zwyczaje tubylców w zakresie doboru pojazdów.

No i ta Azja

Jeszcze w 2003 Chiny miały zaledwie 10 mln samochodów czyli mniej niż Polska w tym samym okresie. Jednak w ciągu 6 lat ich liczba wzrosła o 300%. Kwiecień był 3 miesiącem z rzędu gdy w Państwie Środka sprzedano więcej pojazdów niż w USA. Przyciśnieci kryzysem Amerykanie kupili 820,000 podczas gdy Chińczycy nabyli 1.15 mln. (mimo to w Chinach na 1000 mieszkańców przypada zaledwie 40 samochodów podczas gdy w USA blisko 800) Tak dynamiczne tempo wzrostu oznacza, ze jeszcze przed rokiem 2025 Chiny staną się największym rynkiem motoryzacyjnym na świecie (pod względem ilości - choć raczej nie wartości sprzedaży). W Indiach wzrost będzie nieco powolniejszy ale biorąc pod uwagę populację tego państwa też przyprawia o zawrót głowy. Do 2025 r. klasa średnia w Indiach rozrośnie się z obecnych 50 mln do ok. 583 mln i ze skuterów przesiądzie się do Tata Nano.

Widząc te prognozy nie powinien dziwić fakt, ze dzis peak oil nie jest juz tylko rozrywka dla fanów teorii spiskowych. Ostatnio w wywiadzie dla Der Spiegel jeden z szefów Total w Niemczech przyznał, ze ropa moze sie nam skonczyć juz za 20 lat.
Częściowym rozwiązaniem dla peak oil są oczywiście pojazdy elektryczne ale dywagacje na temat ich kosztów i zasobów litu stosowanego w najbardziej zaawansowanych akumulatorach przełozę na kolejny raz.

2009-04-14T15:28:00.000-07:00

Nie wszystko złoto...
W moim poprzednim wpisie wspomniałem, że Korea zamierza przeznaczyć ogromne środki na tzw. 'zielone' technologie. Po odnalezieniu tekstów zawierających więcej szczegółow okazuje się, że część funduszy będzie przeznaczone na ... technologie nuklearne. Nie są bynajmniej w tym osamotnieni. Wielka Brytania, która nie ma większych osiągnieć w OZE promuje atom gdzie tylko może w tym min. w słonecznych Zjednoczonych Emiratach Arabskich i innych mniej lub bardziej stabilnych politycznie państwach- (UK seeks peaceful nuclear power use http://tvnz.co.nz/world-news/uk-seeks-peaceful-nuclear-power-use-2560446)
G. Brown wydaje się zapominać, że już kiedyś próby ratowania British Energy (elektrownie atomowe) kosztowały podatnika 6 miliardów funtów. Musimy też przymknąc oczy na zakład w Sellafield, który miał przerabiać/produkować 120 ton paliwa (nuklearnego) rocznie i w okresie użytkowania przynieść 200 mln zysku. Tymczasem w ciągu 7 lat wyprodukowała zaledwie 6.3 ton. Koszty operacyjne wyniosły 626 mln funtów i koszty konstrukcji 637 mln. Ponieważ projekt wciąż sprawia problemy (osiąga zaledwie 4% planowanej produkcji) zanosi się, że zamiast zysku może przynieść ponad miliard funtów strat. - (Nuclear recycling plant costs £1.2 billion and still doesn't work - http://www.telegraph.co.uk/earth/energy/nuclearpower/5117991/Nuclear-recycling-plant-costs-1.2-billion-and-still-doesnt-work.html) Oprócz problemów technicznych warto wspomnieć czynnik ludzki, który wydaje się być przerażająco słabym ogniwem. Kierownictwo w Sellafield ustawicznie igonorowało ostrzeżenia systemu (i pracowników niższego szczebla) sugerujące awarię. Uważano, że obiekt wybudowano wg tak wysokich standardów, że awaria nie jest możliwa. (UK government probe cites staff negligence in 2005 Thorp radioactive leak - http://www.bellona.org/articles/articles_2007/thorp_hse ) Można by też napomknąc o obecnych problemach Finlandii gdzie koszty budowy elektrowni atomowych zupełnie wymknęły się spod kontroli co w tym przemyśle jest bardziej regułą niż wyjątkiem. ( The nuclear industry's secret subsidies -http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2008/sep/04/nuclear.nuclearpower )
Po części próby wyrwania sektora nuklearnego z krainy umarłych opierają się na szlachetnych poniekąd pobudkach. Reaktory nie emitują przecież zbyt wiele CO2 i ostatnio wymieniene są wśród 'zielonych' technologii. Tak więc dyskusja nt efektu cieplarnianego stała się swego rodzaju mieczem obosiecznym. Choć nie ulega wątpliwości, że OZE wiele zyskały na kampaniach dotyczących klimatu to jednak skupiając się wyłacznie na CO2 przeoczamy wiele innych zalet OZE i kończymy z 'jajami Bazyliszka' w postaci reaktorów jądrowych, CCS czy biopaliw. Potrzebujemy wrócić do podstaw i jasno określić jakie warunki muszą spełniać nasze rozwiązania by zasługiwać na miano zielonych, czystych czy odnawialnych. Dla przyzwoitości powinniśmy oczekiwać, że będą przyjazne dla środowiska, bezpieczne, niewyczerpane, łatwo skalowalne i coraz tańsze w miarę upowszechniania. Atom, CCS i biopaliwa nie spełniają większości z tych oczywistych wydawałoby się warunków.
O ile np. energia słoneczna jest niewyczerpanym źródłem enrgii o tyle jej cena wciąż budzi wątpliwości. Jak wspominałem w swoich poprzednich komentarzach (1 - i 2 ) koszty produkcji spadają wyjątkowo szybko. Niemniej duży popyt w zeszłym roku i małe moce produkcyjne nie skłaniały firm do obniżek. I tak First Solar, który produkuje panele na bazie tzw cienkiego filmu i może poszczycić się najmniejszymi kosztami sprzedawał swoje produkty z ponad 50% zyskiem. Bonanza jednak dobiega końca i to nie koniecznie za sprawą kryzysu. Powodem są spadające koszty krzemu stosowanego w produkcji 'tradycyjnych' paneli PV. Jak donosi Barron's ( http://online.barrons.com/article/SB123820188149562545.html?page=1 ) cena krzemu spadła już z $450/ kg do $100. Gdy spadnie poniżej $50 (koszty produkcji kg krzemu wynoszą ok $ 30-40) panele krzemowe staną się tańsze niż produkty First Solar i ku uciesze klientów wojna cenowa rozgorzeje na dobre. A że ten będzie dalej tanieć jest rzeczą pewną. W wyniku masowych inwestycji w nowe fabryki podaż przewyższy popyt w ciągu roku o 50 %. Jest jeszcze jeden powód do optymizmu. Co raz więcej firm zamierza produkować panele, które będą łatwiejsze w samodzielnej instalacji. W USA gdzie koszty montażu stanowią nierzadko 30 % ceny zestawu możliwość zaoszczędzenia w ten sposób kilku tysięcy dolarów będzie ważniejsze niż obecne wsparcie rządowe. ( When Is the Right Time to Buy Solar?http://www.greentechmedia.com/articles/when-is-the-right-time-to-buy-solar-5997.html )
Choć brzmi to paradoksalnie energia odnawialna ( jak i technologie, które pozwalają nam zmniejszyć jej zużycie ) ponieważ jest niewyczerpana może zaoszczędzić nam pieniądze nawet gdy jest nieco droższa od tej generowanej z paliw kopalnych. Co mam na myśli? Najlepiej obrazuje to obecny kryzys. Ponieważ co raz trudniej jest nam zwiększyć wydobycie ropy na którą popyt nieprzerwanie rósł jej cena doszła w zeszłym roku do $145 za baryłkę. Był to skok o kilkaset procent w ciągu zaledwie kilku lat. Recesja doprowadziła jednak do spadku zapotrzebowania z 85.8 mln baryłek dziennie do 83.4 mln w tym roku. Tak więc spadek popytu o niecałe 3% doprowadził do trzykrotnej obniżki cen do ok. $50 za baryłkę obecnie. Ponieważ nasza cywilizacja staje się coraz bardziej uzależniona od energii pokonanie recesji będzie oznaczać powrót zawrotnych cen ropy, gazu i węgla ... chyba, że większość krajów będzie ją bardziej oszczędzać i czerpać w większej mierze z innych źródeł. Tak więc jeśli mieszkamy w kraju, który jest importerem energii płacąc więcej za OZE będziemy w ogólnym rozrachunku płacić mniej (należy również uwzględnić poprawiony bilans handlowy z eksporterami energii, nowe miejsca pracy i mniejsze koszty dla służby zdrowia i środowiska). Aby to jednak było możliwe OZE musi być zaadoptowane na szerszą skalę przez wiodące gospodarki i muszą być zastosowane środki fiskalne (szczególnie w USA gdzie akcyza na ropę jest wyjątkowo niska), które uzyskany spadek cen energii 'brudnej' nie przeniosą w pełni na konsumenta. Owo przekierowanie części uzyskanych w ten sposób środków na dalszy rozwój OZE pozwalałby nam coraz szybciej wyleczyć się z obecnego uzależnienia. Byłoby to również zabezpieczeniem dla OZE przed 'ścięciem gałęzi na której siedzi' (niższa popyt na paliwa kopalne dzięki OZE = spadające ceny energii konwencjonalnej = trudniejsze konkurowanie z paliwami kopalnymi ) do czasu osiągnięcia przez nie pełnej dojrzałości.

Więcej na temat 'bezpieczeństwa' atomu na stronie Greenpeace - http://archive.greenpeace.org/comms/nukes/chernob/rep02.html i innych 'kwiatków' tego sektora na http://delicious.com/chr4/nuclear

2009-04-05T16:17:00.000-07:00

Jak Korea drugą Japonię budowała
Wspomniane przeze mnie w poprzednich wpisach sposoby walki z ubóstwem są promykiem nadziei dla mieszkańców krajów rozwijających się. Jako, że w państwach tych większość mieszkańców utrzymuje się z rolnictwa można w stosunkowo krótkim czasie poprawić warunki bytowe milionów ludzi. Niemniej trzeba też mieć na uwadze fakt, że kraj którego gospodarka opiera się na rolnictwie nigdy w większym stopniu z ubóstwa się nie wyzwoli. Do tego konieczne jest uprzemysłowienie.
Jak podaje EETimes Samsung jest dziś w czwórce firm posiadających najwięcej patentów w technologiach związanych z energią słoneczną. Jest to nieco zastanawiające bo ten koncern nawet nie rozpoczął jeszcze produkcji systemów PV. Co więcej w owej czwórce nie znalazł się Q Cells największy obecnie producent PV. Przyjrzyjmy się zatem współczesnej historii ojczyzny Samsunga bo jest to pewien ewenement w historii rozwoju gospodarczego poprzedniego stulecia.
W 1910 roku Korea została zajęta przez Japonię. Później przyszły II Wojna Światowa i Wojna Koreańska, które pozostawiły ten kraj w gruzach. W 1961 r. - osiem lat po zakończeniu wojny z Koreą Północną statystyczny mieszkaniec Korei Połuniowej zarabiał zaledwie 82 dolary rocznie. Ponad dwukrotnie mniej niż mieszkaniec Ghany ($179). I choć odnoszono nieliczne sukcesy np. -liczba osób umiejących czytać i pisać wzrosła w tym czasie z 22% do 71% to amerykańska agencja ds. pomocy nazwała ten kraj 'studnią bez dna'. Główne towary eksportowe z tego okresu to ryby, wolfram i inne surowce. Co do Samsunga, jednego wiodących dziś eksporterów telefonów komórkowych, półprzewodników i komputerów to firma zaczynała w 1938 r. jako eksporter ryb, owoców i warzyw. Od połowy lat 50-tych do 70-tych w 'portfolio' znalazły się jeszcze tekstylia i cukrownictwo. Dopiero w 1977 jego fabryki opuściły pierwsze telewizory. Tak więc gdy w 1983 r. koncern ogłosił zamiary zaangażowania się w produkcję półprzewodników nikt nie traktował tego oświadczenia poważnie.
Jak więc kraj, który jeszcze 50 lat temu był biedniejszy niż wiele afrykańskich państw ma dziś dochód per capita porównywalny z Portugalią, która na własnym terytorium nie zaznała wojny od prawie stulecia i była hojnie wspierana przez UE?
Gdyby wierzyć dzisiejszym artykułom prasowym to motorem był zapewne wolny handel. Jednak jak przekonuje w swojej książce Ha-Joon Chang, Koreańczyk wykładający obecnie w Cambridge źródła sukcesu leżą gdzie indziej.
W 1973 r. prezydent Park ogłosił program Ciężkiego i Chemicznego Uprzemysłowienia. (Ze względu na ograniczenia czasowe muszę niestety pominąć ciemne strony tamtych lat - przewroty wojskowe, dyktatury i wyzysk pracowników). Powstały pierwsze stocznie, montownie samochodów, firmy chemiczne, elektroniczne itd. W założeniu dochód per capita miał w 1981 r. osiągnąć $1000. Ten jak początkowo uważano zbyt ambitny cel osiągnięto 4 wcześniej. Wartość eskportu mierzona w dolarach wzrosła pomiędzy 1972 a 1979 dziewięciokrotnie. Aby zapewnić sobie stały dostęp do twardej waluty sięgano po desperackie wręcz kroki - zabronione było min. kupowanie zagranicznych papierosów :-). Dolary były niezbędne tej dynamicznie rozwijającej się gospodarce na zakup maszyn. Rząd w konsultacji z sektorem prywatnym wybrał kluczowe sektory na których opierać miał się wzrost. Wspierał nowe firmy dając im czas na rozwój poprzez subsydia i wprowadzenie tymczasowych ceł na produkty z zagranicy. Dziś dla karmionych liberalną literaturą czytelników taka politka to zgroza. Zachód naciska na kraje rozwijające by otworzyły swoje rynki bo to przyspieszy ich rozwój gospodarczy. Trudno wierzyć w dobre intencje tychże doradców zważywszy, że chcą zniesienia ceł i wolnej konkurencji jedynie w sektorach gdzie mają zdecydowaną przewagę. Historia pokazuje, że zarówno Korea, Japonia, USA jak i Europa Zachodnia osiągnęły obecny poziom rozwoju zupełnie inaczej. Praktycznie każdy z nich chronił swoje rynki przed zagraniczną konkurencją do momentu gdy ich własne firmy z danego sektora rozwinęły się na tyle, że mogły stawić czoła konkurencji.
Już w 1884 r. niemiecki ekonomista Friedrich List, krytykował Wielką Brytanię za forsowanie wolnego handlu na arenie międzynarodowej gdy sama stała się potęgą gospodarczą poprzez cła i subsydia. Jak to ujął: "Brytyjczycy kopneli drabinę' po tym jak sami wspieli się na szczyt. Gdy Portugalczycy przybyli do Indii nie mogli zamienić przywiezionych przez siebie tkanin na przyprawy korzenne i inne produkty gdyż tkaniny europejskie były znacznie gorsze jakościowo. Kilka wieków pózniej Brytyjczycy podbili Indie i zabronili ich produkcji. Te miały być importowane z fabryk Manchesteru. Za złamanie tego prawa groziło obcięcie dłoni. By zapobiec chorobom będących wynikiem spożycia skażonej/nieprzegotowanej wody zaczęto promować w Anglii picie herbaty. To jednak nieco osłabiło bilans handlowy z kolonią. By go poprawić zaczęto produkować w Indiach i przemycać do Chin haszysz. Gdy Chiny podjęły kroki by ten proceder zatrzymać (używanie haszyszu było w tym kraju zakazane) Wielka Brytania wysłała swoją flotę i wymusiła na Chinach pokaźne ustępstwa. Królestwo Brytyjskie prowadziło politykę sprowadzania surowców z kolonii, przetwarzania ich w fabrykach w Anglii i eksportowania tychże produktów z powrotem do kolonii. To podejście stosowane było również w stosunku do Ameryki. Kilkadziesiąt lat po zdobyciu przez Amerykanów niepodległości pozostałości kolonialnej polityki stały się przyczyną wojny secesyjnej. Półnoć chciała się rozwijać gospodarczo i dążyła do wprowadzenia ceł, które chroniłyby powstające dopiero lokalne przedsiębiorstwa. Południe chciało pozostać przy status quo. W ich interesie było eksportować bawełnę i tytoń do Anglii i sprowadzać stamtąd gotowe produkty, które były lepsze jakościowo i tańsze niż radosna twórczość raczkujących dopiero biznesmenów z Nowego Jorku. I to na tym tle wybuchł konflikt Północy z Południem. Kwestia wyzwolenia niewolników była jedynie posunięciem strategicznym ze strony prezydenta Lincolna. Kilka dekad pózniej USA zdetronizowały Wielką Brytanię stając się największą gospodarką świata.
Nie inaczej miała się sprawa z Japonią. Pierwszy samochód jaki Toyota zaczęła eksportować do USA okazał się totalna klapą. Japońskie produkty były w latach 50-tych symbolem taniej tandety. Wielu w samej Japonii postulowało by dać sobie spokój z produkcją samochodów w tym kraju i znieść cła na amerykańskie auta czyniąc je bardziej przystępnymi cenowo dla przeciętnego klienta. Inni tymczasem argumentowali, że żaden kraj nie doszedł do niczego bez rozwinięcia takich sektorów jak motoryzacja. Gdyby nie oni Toyota byłaby dziś raczej montownią dla któregoś z amerykańskich producentów albo nie istniała by w ogóle. Dziś ten kraj nie potrzebuje ceł bo jakościowo ich produkty nie mają sobie równych. Gdyby jednak postawiono tam na politykę tak dziś promowaną przez liberałów z Funduszu Walutowego czy Banku Światowego to dziś ekonomicznie to państwo przypominałoby raczej Malezję niż Zachód.
A wracając do Korei to dziś LG Chem jest wg wielu ekspertów producentem najlepszych baterii litowo-jonowych na rynku ( i dostarczy akumulatory dla Volta jeśli ... GM przetrwa). W dobie obecnego kryzysu kraj ten planuje przeznaczyć najwięcej bo aż 81% pakietu stymulacyjnego na tzw. zielone technologie co stanowi wg Newsweeka 3% GDP i pewnie jeszcze nie raz nas zaskoczy.

Na podstawie 'Bad Samaritans' - Ha-Joon Chang
Niestety z powodu ograniczeń czasowych nie mogłem wspomnieć kilku fascynujących rozdziałów dotyczących Finlandii, patentów i czynników kulturowych ( rewelacyjny rozdział 9 - Lazy Japanese and thieving Germans)

2009-03-04T15:07:00.000-08:00

Odsiewania część 2

Kontynuując temat krajów rozwijających się może warto sprecyzować co należy 'odsiać'. Studiując historię programów rozwoju w krajach Trzeciego Świata co chwila napotykamy przykłady korupcji, niegospodarności i odporności na mądrośc płynącą z uczenia się na błędach. Co gorsza strumień pieniędzy jaki płynie do wielu krajów staje się pokusą dla niezawsze szlachetnych przywódców. Możliwość przechwytywania tych środków prowadzi do destabilizacji politycznej gdyż apetyt rośnie w miarę jedzenia i z raz zajętym stołkiem zbyt ciężko się rozstać. Owo uzależnienie od wladzy tylko pogłębia nawarstwione przez lata problemy i prowadzi do konfliktów w których życie tracą miliony ludzi.
Rozwiązaniem, przynajmniej częściowo, jest unikanie dużych projektów. Te rzadko kiedy przeprowadzone są efektywnie. Przykładem jest huta w Nigerii, która kosztowała miliardy dolarów ale nigdy niczego nie wyprodukowała. Molochy co najwyżej pozwalają lokalym politykom pozować do fotografi, przeciąć wstążkę i 'namaścić' zaprzyjaźnionych podwykonawców. Jak gorzka to pigułka przekonali się swego czasu rolnicy w Indiach. Praktykowana kiedyś w Indiach polityka inwestycji w duże systemy nawadniania sprawiła, że woda znalazła się w wielu miejscach pod kotrolą miejscowych rajów. Najubożsi rolnicy znaleźli się na końcu łańcucha i słono za to płacili.
Oczywiście powszechna korupcja stanowi też ryzyko dla potecjalnych inwestorów choć tu i polskie firmy mają pewne doświadczenia - niestety.

Choć działania w skali mikro też mają swoje wyzwania to w miarę upowszechniania się mikrokredytu i organizacji takich jak Grameen czy Opportunity Intl. nabierają rozpędu. Grameen podaje, że gdy rozpoczynali program instalacji paneli PV płacili za nie $7/W. Dziś koszty spadły do $3 (obecnie zaopatruje ich Kyocera Solar) ale dostają już oferty rzędu $2.5. Wedle przeprowadzoych przez nich analiz gdy cena spadnie poniżej $2 opłaci im się instalować te systemy również w miastach, które są podłączone do sieci energetyczej (obecnie ok. 30% ze 150 milionowej populacji tego kraju). Obserwując spadek cen w tym sektorze raczej nie przyjdzie im długo czekać. Otwarta w Malezji fabryka First Solar pozwoliła dodatkowo obniżyć i tak niskie ( w porównaniu z konkurencją) koszty i zejść poniżej $1/W a szef F nie wyklucza dalszych oszczędości. Po uwzględnieniu zysków producenta, kosztów trasportu i ceł Grameen będzie mógł już w krótce konkurować z tradycyjną energetyką.

2009-02-25T16:36:00.000-08:00

Odsiewając ziarno od plewy

W odpowiedzi na pytanie p. Romualda z poprzedniego wpisu postanowiłem szybko coś napisać. Otóz dalej kocham czytać i w tym właśnie jest problem. Jeśli natknę się na jakąś ciekawą książke podczas pisania czegoś na blog to para wołów nie zaciągnie mnie już do laptopa. Tą 'tragiczną śmiercią' zakończył niejeden tekst. Tym razem postanowiłem by moje przemyślenia nie zginęły w czeluściach twardego dysku. Większość wpisów na tym blogu dotyczyła jak dotąt energii odnawialnej. Jednak jak sugerują moje linki do innych stron interesuje mnie również życie osób, którym przyszło żyć w ekstremalnej nędzy. Choć moje zainteresowania biorą się głównie z pobudek humanitarnych to pokuszę się o napisanie kilku słów w tym temacie z punktu widzenia zysków i strat. Niewykluczone, że teraz gdy coraz więcej gospodarek cierpi z powodu dziur budżetowych coraz częściej będziemy słyszeć cyniczne pytania odnośnie pomocy dla krajów rozwijających się. Wątpliwości te są niestety uzasadnione. W wielu krajach korupcja pożera lwią część płynącej z zachodu pomocy. Klasycznym przykładem jest Czad, gdzie jak podaje prof. Collier 99% pieniędzy przeznaczonych na finansowanie klinik nigdy nie dotarło do odbiorców. Miliardy w wielu afrykańskich krajach zostały rozkradzione przez rządzących lub były dystrybuowane zgodnie z kluczem wyborczym. Z drugiej strony nieumiejętnie zorganizowana pomoc często doprowadzała lokalnych rolników do bankructwa lub wręcz tworzyła kompletną zależność od organizacji humanitarnych pomimo, że dany region dysponował dobrymi warunkami dla uprawy roli. Czy to oznacza, że mamy nic nie robić? Możemy zapomnieć o tym, że Aids i malaria osierociły miliony dzieci tego nieszczęsnego lądu? Nadal potrzebujemy pracować nad skutecznymi sposobami wsparcia dla tych najsłabszych, którzy nie są w stanie pomóc sobie sami.
Jednak prawdziwy potencjał jest w tych, którzy są stanie sami 'złowić rybę' jeśli tylko pokażemy im jak. I co więcej jest to w naszym interesie.
Lasy deszczowe Ameryki Pd, Afryki i Azji to nie tylko płuca naszej planety. To również bogactwo fauny i flory - a zatem i związków chemicznych na bazie których oparta jest ogromna ilość naszych leków. Dla przykładu nie występująca już w naturze roślina nazwana po angielsku Madagascar Periwinkle przyczyniła się do powstania leków, które zwiększyły szanse przeżycia przez dzieci białaczki z 20 do 80 %. 25% aktywnych składników w lekach na raka pochodzi ze związków, które występują wyłącznie w lasach tropikalnych. Jednak lasy te są obecnie pod presją rosnącej populacji.
W 1966 r liczba mieszkańców Ziemii przekroczyła 3 miliardy, w 1999 było to już 6mld. W 2011 będzie nas o kolejny miliard więcej. Obecnie miliard głoduje a kolejny miliard żyje w niedożywieniu. Te same 2 miliardy nie mają też dostępu do elektryczności. Niemniej dwa kraje z największą liczbą mieszkańców żyjących w nędzy - Chiny i Indie odnotowały na tym polu znaczący sukces. W Chinach za dolara dziennie w 2005 żyło 18% populacji. W 1981 r. było to aż 80%. W Indiach liczba osób zyjących za mniej niż 1.25 dolara dziennie wzrosła z 420 mln do 455 mln, niemniej odsetek populacji w skrajnej nędzy spadł z 60 do 42%. Wzrost gospodarczy pomógł nie tylko wydostać się z nędzy milionom ludzi ale przyczynił się również do spowolnienia wzrostu populacji. ONZ prognozuje, że wzrost liczby ludności zostanie zatrzymany w tym stuleciu na poziomie 9-11 miliardów. Gdzie dokładnie - to już będzie uzależnione od wzrostu gospodarczego w krajach najuboższych. Dziś z perspektywy ostatnich dekad możemy zobaczyć jak rosnąca zamożność przekłada się na malejącą liczbę dzieci w rodzinach.
Jak zwiększyć przychody przeciętnego Afrykańczyka? Dziś gdy Chiny dysponują infrastrukturą, stabilną sytuacją polityczną i w miarę wykwalifikowaną siłą roboczą kraje afrykańskie wydają się bez szans w konkurencji o inwestycje. Jednak kilka orgaznizacji wychodzi z kolejnymi pomysłami i co więcej zaczynają być zauważani. Przełomem był Nobel przyznany organizacji Grameen. W odróżnieniu od typowych organizacji charytatywnych Grameen niczego nie rozdaje za darmo. Udziela mikrokredytu, który pozwala np kupić pompę i system do mikroirygacji. Dzięki temu rolnik może mieć plony dwa a nawet trzy razy w ciągu roku, sprzedając produkty w porze suchej gdy są droższe a więc i bardziej zyskowne. Aż 98% kredytów zostaje spłaconych co przy dzisiejszej katastrofie rynków finansowych na zachodzie jest wynikiem godnym pozazdroszczenia. (Zwiększona produkcja żywności zmniejsza też pokusę wycinania/wypalania lasów.) Dziś w tym samym systemie instaluje panele PV i elektrownie biogazowe. Te zwiększone zarobki wydane są w pierwszej kolejności na edukację. To przekłada się na lepsze perspektywy przyszłego pokolenia, późniejsze założenie rodziny a z zatem niższy przyrost naturalny. Jak dotad w krajach najuboższych posiadanie dużej ilości dzieci ma być też zabezpieczeniem na starość - ze względu na wysoką śmiertelność niemowląt 2 czy 3 dzieci wydaje się być nie wystarczające. Czy zatem jest już po problemie? Prawie. Projekty takie jak przeprowadza Grameen, Kickstart czy IDE potrzebują efektu skali. IDE wyrwało z ubóstwa 17 mln ludzi ale to wciąz kropla w morzu.
Skoro zatem światło z paneli PV jest bezpieczniejsze i tańsze niż powszechne w Bangladeszu lampy naftowe to dlaczego prawa rynku nie wyeliminują gorszego produktu? Skoro pompy mogą zwracać się rolnikowi już w pierwszym roku to czemu nie są w powszechnym użyciu?

Jest to trochę jak z anegdotą o dwóch profesorach, którzy spacerując debatują o wadach i zaletach gospodarki rynkowej. Nagle zauważają leżący na ulicy banknot stu-dolarowy. Wtedy jeden pyta drugiego: Dlaczego sie po niego nie schylisz?
Po co? Gdyby był prawdziwy to już dawno ktoś by go podniósł.

Nie możemy zakładać, że gdyby te rozwiązania dzialaly to dawno zalałyby te kraje. Owa 'niewidzialna ręka' rynku, która (teoretycznie) nie przepusci żadnej okazji na zarobienie paru groszy, powinna prowadzić do upowszechnienia najbardziej konkurencyjnych produktów. Wydaje się jednak szczególnie zawodzić w Afryce i Pd. Azji. Kraje Trzeciego Świata cierpią z powodu braku przepływu informacji. Dotarcie do potencjalnych klientów jest czasochłonne i drogie. Im szybciej przetrzemy szlak tym lepiej dla nas - mieszczuchów w pozbawionej lasów Anglii.

Godne polecenia:
Banker to the Poor: The Story of the Grameen Bank
The Bottom Billion
Out of Poverty
The Sceptical Environmentalist
The Improving State of the World

2008-10-19T10:43:00.001-07:00

Z tarczą czy na tarczy?

16 października polski rząd odetchnał z ulgą. Premier Tusk, jak to ujeła Rzeczpospolita walczył z wiatrakami i zwyciężył. Może jeszcze uda nam podtrzymać dłużej przy życiu nasz zacofany system energetyczny i będziemy mogli dalej truć nasze środowisko. Jeśli będziemy stać twardo przy naszym stanowisku i walczyć o nasz interes narodowy to nie będziemy musieli stworzyć setek tysięcy miejsc pracy w sektorze czystych technologii ani robić miejsca na naszym wiejskim podwórku dla innowacji. Naszego uniesienia nie zmąci też najnowszy raport HSBC,
który podaje, że kapitalizacja firm zaangażowanych w OZE przekroczyła 300 mld dolarów - i wynosi dziś więcej niż firm z rynku oprogramowania i biotechnologii razem wziętych. Uff, nasz kraj cudem uniknął boomu i profitów z rozwoju firm internetowych (choć sukcesy naszych studentów na międzynarodowych konkursach informatycznych musiały nieraz budzić obawy naszych decydentów) a zanosi się, że i tym razem wygra konserwa. Przy takich spektakularnych sukcesach naszych przedstawicieli j. polski już w krótce stanie się językiem dyplomacji.

W ten czwartek oprócz wieści o 'zwycięstwie' polskich negocjatorów trafiła w moje ręce najnowsza książka Thomasa Friedmana - "Hot, Flat, and Crowded". Pisze on min. o tym jak w 1973-74 roku podczas wprowadzonego przez państwa arabskie embarga Europa i Japonia wprowadziły podatki na paliwo oraz inne mechanizmy by oszczedzać energię. Na początku reakcja Ameryki była podobna. Kongres wprowadził wymagania dla samochodów i pojazdów dostawczych. Wprowadzone w 1975 r standardy wymagały by w ciągu 10 lat zużycie paliwa w nowych samochodach spadło o połowę do 8.5l/ 100km. Producenci bez problemu sprostali temu wyzwaniu i przy zwiększonej podaży ropy przyczynili sie do dramatycznego spadku ceny tego surowca. Prezydent Reagan nie poszedł jednak śladem swoich poprzedników i zmniejszył wymagania stawiane koncernom motoryzacyjnym. Obciął też fundusze dla badań nad energią odnawialną i w symbolicznym akcie nakazał usunięcie z dachu Białego Domu paneli słoencznych zainstalowanych na polecenie prezydenta Cartera. Gdyby USA kontynuowały politykę oszczędzania paliwa to jak twierdzi Amory Lovins z Rocky Mountains Institute to po 1985 r. Amerykanie nie potrzebowali by ropy z Bliskiego Wschodu. Historia potoczyła się inaczej. Podczas gdy Europejczycy przesiedli się do mniejszych, bardziej wydajnych samochodów - Amerykanie zapragneli 4x4.
Dziś paliwo w Danii kosztuje dwukrotnie więcej niż w USA. Oprócz tego kraj ten wprowadził podatek od emisji CO2 pomimo, że w latach 90-tych odkryto u jego wybrzeży złoża ropy. Pomimo wysokich kosztów energii gospodarka tego kraju przez ostatnich 27 lat wzrosła o 70% podczas gdy zyżycie energii pozostało na prawie niezmienionym poziomie. Bezrobocie jest na poziomie 2%. Jak to ujał duński minister ds. Klimatu i Energii C. Hoddegard przecieranie szlaku dało im przewagę nad konkurencją. Dunski Vestas jest największym producentem turbin wiatrowych na świecie a Danisco i Novozymes to liderzy w produkcji enzymów używanych do przetwarzania biomasy na paliwo. W sumie OZE zatrudnia w tym liczącym 5 mln mieszkańców kraju 30 tys. ludzi.
Oprócz szkód wyrządzonych w środowisku polityka energetyczna ma również nie mały wpływ na umysły młodych ludzi w krajach muzułmańskich. I konflikt w Iraku nie jest bynajmniej jedynym powodem zmian w podejściu do Zachodu. Pół wieku temu wiele społeczeństw muzułmańskich było bardziej liberalnych niż dziś. Edukacja w rosnących w liczbę madrasach, z których część promuje wahabizm (a w zasadzie- Salafism), najbardziej fundamentalny i wrogi Zachodowi odłam Islamu jest chętnie fundowana przez Arabię Saudyjską. Hezbollah z kolei dzięki wsparciu Iranu obiecuje wsparcie dla rodzin samobójczych zamachowców, którego koszt szacowany jest na ok. 3 mld dolarów. Pokojowe społeczności wielu muzułmańskich krajów obserwują jak Saudyjscy inwestorzy przejmują ich stacje TV i czasopisma i z czasem promują własne fanatyczne treści, które pokojowi się chyba nie przysłużą. Jednak zarabiając w 2007 r. 170 mld dolarów na eksporcie ropy Arabia Saudyjska z groszem liczyć się nie musi.
Friedman czyni jeszcze jedno ciekawe spostrzeżenie: kraje które ugruntowały swoje demokratyczne struktury przed odkryciem złóż ropy pozostały demokratyczne ( USA, Norwegia, UK). Te, które najpierw odkryły ropę nigdy ich nie wykształciły (Iran, Arabia Saudyjska, Sudan, Rosja etc.). Bahrain był jednym z pierwszym krajów w Zatoce, który w 1998 r. zdecydował się na odważne reformy. Powód - wyczerpujące się zasoby ropy. Jednak o ile 10 lat temu o zmianach mówiono jako o konieczności - dziś przy wysokich cenach surowców to aspiracje. Im wyższa cena ropy tym mniej producenci ropy liczą się z opinią międzynarodową, inwestują w edukację i budują państwo prawa. Nie reformują swoich gospodarek ani nie zabiegają też o inwestycje ze strony zagranicznych koncernów. Mają za to mnóstwo pieniędzy by przekupić opozycję, rozbudować 'służby bezpieczeństwa', kupować głosy wyborców populistyczną polityką.
W wyniku embarga w latach 70-tych udział dochodów z eksportu ropy wzrósł w ZSRR z 10 do 40 procent. Większość tego bogactwa została przeznaczona na konsupmcję jako, że Rosja nie była już w stanie ani się wykarmić ani zbyt wiele wyprodukować. Złote czasy nie trwały jednak wiecznie. Według wicepremiera Gajdara zakończyły się w 1985 gdy Szejk Yamanii ogłosił, że Arabia Saudyjska nie będzie dłużej chronić cen ropy i 'zalała' rynek surowcem spychając ceny z 70 do 16 dolarów za baryłkę. Dla ZSRR gdzie koszty wydobycia były wielokrotnie wyższe niż w Zatoce był to gwóźdź do trumny.
Mam nieodparte wrażenie, że gdyby prezydent Reagan (jak i reszta świata) poszedł śladem Danii to dziś tarcza antyrakietowa, niezależnie kogo i przed kim ma chronić w ogóle nie byłaby potrzebna.
Jeszcze raz polecam książkę Thomasa Friedmana - Hot, Flat and Crowded

2008-09-07T13:08:00.000-07:00

Energia słoneczna coraz poważniejszym konkurentem paliw kopalnych

Do niedawna popularność ogniw fotowoltaicznych sprawiała, że producenci nie nadążali za popytem co prowadziło do utrzymywania się wysokich cen. Gdy kolejne firmy zapowiadały zrównanie kosztów energii słonecznej z energią z sieci sceptyków nie brakowało. Jednak spadające ceny krzemu i masowa produkcja wydają się robić swoje. Niemały wkład wnoszą też wspominane na tym blogu inne technologie jak choćby tzw. 'thin film', który stosowany jest przez dwójkę liderów tego segmentu mianowicie First Solar i Nanosolar. Nie bez wpływu był też wzrost cen węgla, ropy i gazu. Na konferencji w Valencji European Photovoltaic Industry Association zapowiadział, że we Włoszech owo zrównanie kosztów z energią z sieci nastąpi w 2010 r., w Hiszpanii 2012 r., w Niemczech w 2015 r. a w innych krajach Unii nie później niż w 2020 r. Tak więc zanosi się na to, że jeśli Polska zdecyduje się na budowę elektrowni atomowych to nim zostaną one oddane do użytku będziemy mieli atrakcyjniejsze źródło energii. Co istotne ten optymizm podziela również ... BP. Według opublikowanego na ich stronie raportu Kalifornia i Hawaje (ten stan musi importować wszystkie swoje paliwa ) już obecnie osiągnęły ten poziom. Gospodarstwa domowe na Hawajach już dziś muszą płacić 18-20 centów za KWh podczas gdy koszt energii słonecznej wynosi tam 20 centów za KWh.

Guardian: Solar future brightens as oil soars

2008-09-07T09:31:00.000-07:00

Synergia energetyki i przemysłu motoryzacyjnego

W lipcu The Electric Power Research Institute ogłosił wspólne rozpoczęcie badań nad pojazdami elektrycznymi z General Motors i 34 dostawcami energii w USA. We wrześniu z kolei Daimler i RWE (jeden z największych dostawców energii w Niemczech) połączyli siły w celu zbudowania infrastruktury dla EV. Dostawcy energii mają wiele do zyskania. Pojazdy elektryczne nie tylko zwiększyłyby ich obroty. Dzięki tańszym taryfom nocnym mogliby sprzedać więcej energii wtedy gdy zapotrzebowanie jest szczególnie niskie. GM liczy, że po latach obecności EV na rynku nie musiałby od razu radzić sobie z recyclingiem baterii (baterie używane przez Tesla Motors nie są toksyczne ). Po kilkunastu latach nie nadawałyby się one do ponownego użytku w samochodach ze względu na spadek pojemności o kilkadziesiąt procent. Jednak dla sieci energetycznych ich sprawność byłaby wystarczająca by po połaczeniu tysięcy baterii gromadzić energię na godziny największego zapotrzebowania i przy okazji wyrównać wahania napięcia w sieci.

GM, utility group to announce electric car tie-up

2008-09-05T13:14:00.000-07:00

Jak podaje Daily Telegraph Honda zaprezentuje swój najnowszy model z napędem hybrydowym na targach w Paryżu. Honda Insight w przedziale cenowym 12000-15000 funtówo będzie o co najmniej 3ooo funtów tańsza od Toyoty Prius. Japoński producent zamierza sprzedawać ok. 200 000 sztuk rocznie. Średnie zużycie paliwa na poziomie 4.7 l/100 km dla mieszczącego pięciu pasażerów pojazdu niewątpliwie okaże się magnesem dla 'skubanych' w ostatnich latach kierowców.

2008-09-01T08:52:00.000-07:00

Krzem stanieje

W poprzednich komentarzach wspominałem o prognozowanym spadku cen krzemu. Potwierdza to najnowszy raport opracowany przez The New Energy Finance. Dane pochodzą od 10 dostawców i odbiorców krzemu stosowanego przy produkcji paneli fotowoltaicznych. Wynika z nich, że średnia cena w kontraktach na dostawy w przyszłym roku jest niższa o 43% od cen z obecnego roku. Do 2013 ten spadek może wynieść 67%. Przy obniżeniu dopłat dla energii słonecznej w Niemczech i Hiszpanii i niepewności co do zniżek podatkowych dla OZE w USA może to mieć kluczowe znaczenie dla producentów paneli. Niższe koszty mogą pomóc przetrwać niejednej firmie co będzie szczególnie istotne w przyszłym roku kiedy analitycy przewidują znaczącą nadprodukcję paneli i wstrząsy na gwałtownie rozwijającym sie rynku.

2008-09-01T07:13:00.000-07:00

Lektura na dłuższe wieczory

Od kilku miesięcy dostępna jest w internecie książka Sustainable Energy - without the hot air. Wersja papierowa ma ukazać się pod koniec tego roku jednak niecierpliwi fani OZE mogą ściągnąć wersję elektroniczną z: http://www.withouthotair.com/. Autor skupia się głównie na potencjale OZE w Wielkiej Brytanii pokazując ile energii możemy maksymalnie uzyskać przy zastosowaniu określonej technologii. Pierwsza część kierowana jest dla szerszej rzeszy czytelników. Autor w przystepny sposób wyjaśnia działanie i możliwości poszczególnych technologii jak i wymienia potencjalne przeszkody, które mogłyby utrudnić ich zastosowanie. Druga część przeznaczona jest dla bardziej zaawansowanych, którzy nie stronią od matematyki. Polecam.

2008-08-25T15:24:00.000-07:00

Zmniejszmy VAT na energooszczędne produkty!

W moich poprzednich postach wspominałem o propozycji jaka wyszła od prezydenta Sarkozego i premiera Browna. Próbują oni przekonać Komisję Europejską i co za tym idzie pozostałe kraje UE do zastosowania preferencyjnej stawki VAT (ok 5%) na produkty, które pozwoliłyby nam oszczędzać energię. Chodzi min. o materiały do ocieplania domów, energooszczędne żarówki i sprzety AGD. Decyzja miałaby zapaść tego lata gdy Komisja przedstawi swoje propozycje dotyczące ujednolicania VAT-u w UE. Obecnie dyskusja na ten temat prowadzona jest również w Niemczech o czym pisze Der Spiegel w "German Business Attacks Ministry's Plan for Green Tax System". W Polsce gdzie problemy z dostawami energii wydają się być coraz bardziej nieuchronne to rozwiązanie powinno znaleźć poparcie rządu w Warszawie. Czy tak się stanie? Już w krótce się przekonamy.

2008-08-25T13:27:00.000-07:00

Z cyklu - Komentarze z innych blogów.

Od czasu do czasu zdarza mi się komentować teksty na innych blogach. Nieraz giną w gąszczu innych niezawsze kulturalnych wpisów. Postanowiłem więc (po drobnej edycji) zamieścić je i tutaj.

Biopaliwa (luty 2008)

Chciałem się z Panem i czytelnikami podzielić wątpliwościami jakie mam odnośnie wykorzystania rolnictwa w energetyce (...) Myśle, że chyba warto zadać sobie pytanie dlaczego mielibyśmy wydawać ogromne kwoty na energię odnawialną. Co osiągniemy wybierając takie a nie inne rozwiąznie? Jeśli przyjmiemy, że naszym głównym celem jest ograniczenie emisji CO2 to należy się zastanowić czy nasz wkład (w sensie Europy a nie samej Polski ) w przypadku zastosowania biopaliw czy biomasy będzie miał jakieś większe znaczenie. Potrzebujemy wziąć pod uwagę fakt, że w krajach takich jak Chiny czy Indie zużycie energii w przeliczeniu na liczbę mieszkańców jest kilkakrotnie niższe niż na Zachodzie i w wyniku obecnego gwałtownego rozwoju tych gospodarek zapotrzebowanie na nią będzie rosnąć w dramatcznym tempie. Jak podaje BBC Chiny stawiają dwie duże elektrownie węglowe tygodniowo (China building more power plants - http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/6769743.stm ). Nie możemy oczywiście mieć im tego za złe. Dobrobyt zachodniego świata został w dużej mierze zbudowany w oparciu o tanią energię. I dopiero w miarę bogacenia się zachodnich społeczeństw, gdy podstawowe potrzeby zostały zaspokojone zaczęto więcej uwagi poświecać ochronie środowiska. Z resztą obecne zainteresowanie energią odnawialną wynika w większej mierze ze wzrostu cen ropy naftowej i gazu niż z obaw o następujące zmiany klimatyczne (co dość dobrze obrazują wahania cen akcji firm produkujących panele słoneczne - rosną bądź spadają wraz ze zmieniającą się ceną ropy - mocno w oderwaniu od ich wyników finansowych ). Tak więc czy biomasa jest technologią, która może być zastosowana na skalę masową? Na pewno nie w Azji. Dzięki tzw. zielonej rewolucji Indie znacząco zwiększyły ilość produkowanej żywności stając sie niemal samowystarczalne. Stopniowe bogacenie się społeczenśtwa I szerszy dostęp do medycyny oznacza, że średnia długość życia w tym kraju w XX wieku podwoiła się. (komentując wciąż rosnącą populację Ziemi pewien dyplomata z ONZ powiedział - ...'to nie jest tak, że zaczeliśmy się rozmnażać jak króliki. My jedynie przestaliśmy padać jak muchy').Zatem pomimo spadającej dzietności Hindusek (spadek z sześciorga dzieci w 1950 r. do 3.2 obecnie) populacja tego kraju będzie jeszcze długo rosnąć a wraz z nią zapotrzebowanie na żywność i energię. Dodatkowo wzrost zamożności tych społeczeństw oznacza zmianę diety. Gwałtowny wzrost spożycia mięsa w Chinach przekłada się na ceny zboża gdyż do ‘wyprodukowania’ jednego kg wołowiny potrzeba 7 kg ziarna. Jak te zmiany w kraju liczącym ponad miliard mieszkańców wpłyną na ceny żywności na świecie jeszcze się okaże. Myślę, że jeszcze jakiś czas temu wiele osób zastanawiało się czy biopaliwa I biomasa nie pomogą rolnikom, którzy w krajach rozwijających się nie byli w stanie wydostać się z nędzy gdyż (po części dzięki sybsydiom dla rolników w UE I USA) ceny żywności (po uwzglednieniu inflacji I wzrostu zarobków) nieustannie spadały. Unia jak napisał pan Romuald nie musiałaby płacić rolnikom za nieobsiewanie pól itd. Jednak entuzjastyczne podescie do biopaliw w USA I Unii doprowadziło do gwaltwnego wzrostu cen żywności (ceny kukurydzy w Meksyku wzrosły o 70 % w ciągu 6 miesięcy-http://www.technologyreview.com/Energy/18173/). Podobna sytuacja wystąpiła w Europie co ostatnio dość obszernie opisał Der Spiegel (The Choice between Food and Fuel- http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,530791,00.html). Wygląda na to, ze inwestując w biomasę przepłacimy podwójnie. Na spadek kosztów pozyskiwanej w ten sposób energii nie bedzięmy mogli liczyć gdyż jej koszt jest wyższy niż paliw kopalnych. Dodatkowo na wzrost dochodów będą też oczekiwać rolnicy. Zatem cięzko oczekiwać obniżenia kosztów. Nie ograniczajac tego typu upraw do określonego poziomu doprowadzimy również do wzrostu cen żywności dostając po kieszeni po raz kolejny.Tak więc czy to rozwiązanie ma jakieś perspektywy? W przypadku energii słonecznej każde podwojenie produkcji obniża ceny o 20 procent. Pojawienie się nowych technologii jak np. CIGS, jak również znacznie zwiększona podaż krzemu w 2009 r. oznacza, że w ciągu najbliższych 2-3 lat ceny paneli spadną prawdopodobnie o 50 %. Również w przypadku turbin wiatrowych masowa produkcja i ciągłe udoskonalenia sprawiły, że w niektórych krajach koszty są niemal porównywalne z kosztami dość powszechnych na zachodzie elektrowni gazowych.Jednak czy nie powinniśmy patrzeć na to bardziej regionalnie i inwestować w biomasę? No właśnie nie jestem przekonany. Choć wielu ekologów zdaje się wspierać np. żywność ekologiczną to ja mam świadomość, że lasy i inne tereny zielone ostały się w Europie w dużej mierze dzięki sztucznym nawozom i środkom owadobójczym (coś za coś). Dziś w naszym dążeniu do ograniczenia emisji mielibyśmy ten pozytywny proces odwrócić? Szkoda, że Polska nie idzie śladem krajów zachodnich, które widzą sens w finansowaniu badań naukowych. Wierzę, że energia odnawialna z czasem odegra znaczącą rolę w energetyce krajów rozwiniętych jak i rozwijających się. Będzie to jednak wynikać z ciągłego rozwoju technologii i spadających kosztów a nie poświęcenia bogactwa, którego ludzkość nie ma w nadmiarze - ziemi.

[Po ukazaniu się tego komentarza natknąłem się na dwa doskonałe teksty na temat biopaliw. How Biofuels Could Starve the Poor , którego autorami są prof. Runge i prof. Senauer oraz Biofuell bombshell - który jest wnikliwą analizą raportu Banku Światowego na temat wpływu biopaliw na ceny żywności. Polecam!]

Kto w sektorze energetycznym dostaje duże dotacje? (maj 2008)

Fragment dyskusji z moim imiennikiem, który ubolewał, że energia odnawialna dostaje ogromne dotacje. Czy tak jest na prawdę? Zapraszam do kolejnego tekstu by choć częściowo rozprawić się z tym mitem.
Panie Krzysztofie, gdyby tylko pan mial racje co do ‘szastania’ pieniedzmi podatnika na odnawialne zródla energii. Problem w tym, ze nigdzie w zachodnim swiecie energetyka nie jest pozostawiona prawom rynku. Sybsydia istnialy zawsze choc czasem w ukrytej formie. Zaczelo sie od angielskiej legislacji, która dwa wieki temu pozwoliła prywatnej firmie pozbawic kogos ziemi bo tam lezaly zloza wegla. (oczywiscie to ‘dobro spoleczne’ prowadzilo nieraz do naduzyc). W USA do tego roku koncerny naftowe dostawaly gigantyczne granty na wydobywanie ropy w Ameryce gdzie koszty ze wzgledu na mniejsza skale wydobycia sa wyzsze. Uzasadniane to bylo potrzeba zmniejszenia uzaleznienia od OPEC. Problem w tym, ze ropa spoza OPEC plynie coraz mniejszym strumieniem czego dowodem jest spadek wydobycie w UK i Norwegii. Rola OPEC bedzie zdecydowanie rosla. Rozum podpowiadalby zachowanie amerykanskich zlóz na ‘czarna godzine’ gdy udzial w rynku panstw z OPEC zwiekszy sie o kolejne kilkadziesiat procent. Tak sie jednak nie dzialo. Firmy generujace zyski rzedu dziesiatków miliardów dolarów rocznie dostawaly znizki podatkowe (czyli subsydia)!Polska ostatnio interesuje sie energia atomowa. Ale czy ktos zastanawial sie dlaczego Electricite de France, które czerpie 85 procent energii z elektrowni atomowych jest jedna z najbardziej zadluzonych firm w branzy? Reuters podaje kwote ponad 28 mld euro. Jak podaje H. Scheer miedzy 1950 - 1973 panstwa OECD wydaly $ 150 mld na badania nad energia nuklearna.Pomiedzy 1974-1992 to bylo 168 mld (wg dzisiejszych cen). W tym ostatnim okresie na badania nad energia odnawialna przeznaczono zaledwie 22 mld. Te szacunki nie uwzgledniaja czesci okrytych tajemnica kwot jakie na atom wydala Francja.W Niemczech od 1950 r. wydatki na rozwój energii atomowej byly nastepujace:20 mld euro na reaktory do badan naukowych, 9 mld na projekty, które zakonczyly sie niepowodzeniem jak chocby tzw. Fast breeder, 14.5 mld na zamniecie elektrowni, utylizacje odpadów itd. Powyzsze kwoty nie ujmuja srodków bezpieczenstwa i finansów dla kooperujacych laboratoriów i uniwersytetów.Nalezy tez dodac, ze zadna prywatna firma nie bierze na siebie odpowiedzialnosci za szkody powstale w wyniku awarii. Nikt nie zgodzilby sie udzielic im ubezpieczenia. W tym wypadku jak i przy finansowaniu projektu gwarantem pozostaje panstwo. I to wszystko dla technologii, której paliwa starczy na nastepne 30 - 40 lat. ( a jesli Chiny I Indie sie I tu rozpedza to znacznie krócej)Wracajac do wegla to warto pamietac, ze restrukturyzacja górnictwa kosztowala nasz kraj kilkadziesiąt mld zlotych. Cena wegla na miedzynarodowych rynkach wzrosla w ciagu ostatnich lat niemal 3 krotnie. Ropa I gaz nie schodza z czolówek gazet. Dodam, ze podczas spalania wegla emitowane jest nie tylko CO2 ale równiez rtęć. Z tego wzgledu okolice elektrowni raczej nie sa wskazane dla kobiet ciezarnych gdyz podnosza ryzyko powstania zaburzen umyslowych plodu.Z kolei Andree Moor zaprezentowal w 2001 wyliczenia ROCZNYCH subsydiów dla energii z paliw kopalnych i elektrowni atomowych. Z kwoty $ 224 mld: 53 mld przypadlo dla wegla, 52 mld dla ropy, 46 mld dla gazu, 48 mld na elektrycznosc, 16 mld na energie atomowa a … 9 mld na energie odnawialna. 34 procent subsydiów pochodzilo z krajów OECD. Energia odnawialna dostala cale 3,7 procent. Warto wspomniec subsydia dla przemyslu stoczniowego, który te paliwa transportuje, utrzymanie amerykanskiej armii w Arabii Saudyjskiej i oczywiscie inwazję Iraku, która kosztowala zycie miliona cywilów. Dla tych, których jednak bardziej interesuje koszt finansowy wojny niz ludzka tragedia pozostaje ksiazka (noblisty ) o wymownym tytule: ‘ The Three Trillion Dollar War: The True Cost of the Iraq Conflict’.
Ciąg dalszy gdzie postanowiłem się ustosunkować do argumentu mojego imiennika, który chciałby zostawić energetykę prawom rynku i jako przykład podał rzekomo zdrowsze podejście Amerykanów. Tylko gdzie dziś byłby sektor technologii gdyby nie badania naukowe finansowane przez państwo? Zapraszam do lektury

Wiec moze zaczne od konca. Podatek od paliw w obecnym momencie stawia Europe w silniejszej pozycji niz USA. Zostal wprowadzony podczas ostatniego kryzysu paliwowego gdy panstwa arabskie zarzadzily embargo. Cel zostal przynajmniej czesciowo osiagniety. Srednie zuzycie paliwa w aucie amerykanskim jest dzis dokladnie takie jak w Fordzie T, którypojawil sie na rynku na poczatku XX w. Europejskie pojazdy zuzywaja srednio o 30% mniej paliwa, mamy lepszy trasport publiczny i czystsze powietrze. Amerykanscy analitycy nieustannie mówia o potrzebie jego wprowadzenia u siebie. Jest to jednak temat kontrowersyjny przed wyborami prezydenckimi. Korzysci sa jednak oczywiste. Amerykanie ‘zacheceni’ do jazdy oszczedniejszymi pojazdami zmniejsza swój deficyt handlowy (importuja paliwa na kwote 450 mld dolarów rocznie). Pieniadze zamiast na konta szejków bylby wydane na modernizacje infrastruktury i inne projekty.Zmniejszone zapotrzebowanie u najwiekszego importera na swiecie pozwoliloby wyhamowac nieco obecny gwaltowny wzrost cen ropy. Co do prowadzenia badan finansowanych ze srodków prywatnych to oczywiscie nie ma tu nad czym debatowac. Wiekszosc obiecujacych rozwiazan w dziedzinie energii odnawialnej powstalo w duzej mierze dzieki prywatnym inwestycjom (jednaksytuacja jest na tyle powazna, ze gdy pojawia sie nowa technologiam która rokuje pewne nadzieje zazwyczaj moze liczyc na pewne wsparcie rzadu USA). Jednak jak te male firmy maja konkurowac z gigantami, którzy dostawali miliardy przez cale dziesieciolecia? Niektóre ze wspomnianych przeze mnie znizek podatkowych (jest ich cala kolekcja) dla amerykanskich koncernów paliwowych zostaly wprowadzone w … 1916 r. Większość osób narzekająca na rzekome subsydia dla energii odnawialnej nie ma pojęcia ile dostał przemysł ‘nieodnawialny’.Co do firmy Google to rozmawiamy o innej dziedzinie przemyslu. Moze zainteresuje pana fakt, ze obecnie niemal cala swoja energie jak i spora czesc pieniedzy zalozyciele Google skupiają wlasnie na inwestystycjach w energię odnawialną. Aby jednak mógł zaistnieć Google najpierw musiał powstać cały przemysł elektroniczny. Początków można dopatrywać się w pierwszym tranzystorze z laboratoriów Bell’a. Badania finansowane były przez amerykanską armię - czyli z pieniędzy podatnika. Później powstała sieć ARPA … finansowana przez departament obrony USA. No i wreszcie WorldWideWeb stworzona [o ironio :-) ] … w CERN. Mogłbym jeszcze pisać o zniżkach podatkowych (sales tax) jakie sklepy internetowe miały w USA przez dobrych parę lat. Ekonomia wolnorynkowa ze zdrową konkurencją ma oczywićie mnóstwo plusów. Zmusza firmy do innowacji, cięcia kosztów i poprawienia jakości towarów i usług. Nie twierdzę, że jestem zwolennikiem subsydiowania wszystkiego. Nie mniej w przypadku energetyki cięzko mówić o zdrowej konkurencji. Dzięki hojnej pomocy państw te molochy umocniły się na tyle, że były w stanie pozbyć się konkurencji. Pomiędzy 1922 a 1955 r. GM wspólnie ze standard Oil i Firestone przejmowali popularne wtedy linie obsługiwane przez tramwaje elektryczne. Poprzez firmę National City Lines posiadali linie tramwajowe w 80 miastach po czym stopniowo je zamykali. Zastępowali je smrodzącymi autobusami i prowadzili lobbing na rzecz ciągłego rozbudowywania autostrad. Rządowe dochodzenie antytrustowe doprowadziło do skazania szefów GM i nałożenia na GM śmiesznej kary $5000. To jednak nie miało już znaczenia. Transport publiczny w USA praktycznie już nie istniał. Nie mam czasu pisać o Cobasys - producencie baterii do samochodów elektrycznych, który dostał się w szpony ChevronTexaco. Historia jest pełna podejrzanych przejeć, które tak na prawdę pozbawiły nas wyboru i opóźniły postęp nowych technologii. Gdybyśmy chcieli uczciwej konkurencji należałoby odebrać setki miliardów koncernom naftowym, kopalniom itd. Zwrot subsydiów jest oczywiście nierealny. Przejscie do nowych źródeł energii musi być w miarę płynne jeśli to jeszcze jest możliwe. Paliwa to nie tylko wyjazd na wakacje czy plazma na ścianie. To również produkcja nawozów, żywności i coraz bardziej skomplikowana sieć jej transportu. W książce ‘Eating Fossil Fuels’ Pfeiffer pisze o badaniach jakie w Stanach przeprowadzili Giampietro i Pimentel. Z ich wyliczeń wynika, że aby wyprodukować 1 kilokalorię żywności amerykanie zużywają 10 kilokalorii energii. Te wyliczenia zawierają transport i opakowanie ale nie energię zużywaną w domu podczas gotowania. Tak więc gdy debatujemy o roli energii w dzisiejszym świecie to nie chodzi o plakietkę ekologa w klapie ale spokojną przyszłość nas i naszych dzieci.
(...) Dlatego dziś o Dolinie Krzemowej znów jest głośno - bo ci, którzy byli pionierami w dobie rozwoju internetu dziś inwestują w energię odnawialną. Powstają tam dziesiątki nowych firm. Za jakiś czas bańka pryśnie i niektórzy inwestorzy stracą pieniadze jak poprzednio. Bedą też tacy, którzy znajdą Googla energii. I dorobią się wiecej niż na akcjach wyszukiwarki. Stawka jest bez porównania większa.

Energia odnawialna - nie pytaj ile to będzie kosztować twój kraj ale ile twój kraj na tym zarobi. (sierpień 2008)

W Polsce jak i innych unijnych krajach energia odnawialna pojawia się zazwyczaj w kontekście ekologii i zmian klimatycznych. W efekcie społeczeństwo dostrzega wyłącznie koszty związane z wprowadzaniem OZE. Powoduje to całkiem zrozumiałą irytację zwłaszcza w kraju niezbyt bogatym jak Polska. Stąd wiele komentarzy w polskim internecie mówiących o 'brukselskich urzędnikach i ekologach", którzy bez litości uciskają uboższych sąsiadów i szczęsiarzach Amerykanach na CO2 nie baczących i płacących za paliwo 2 razy mniej. W USA dyskusja nt OZE odbywa się w dużej mierze w kontekście ekonomicznym. Raz za razem prasa pisze o niechęci inwestorów do angażowania środków w budowę elektrowni atomowych czy węglowych (pomimo chojnych zachęt ze strony Busha) z jednej strony i gigantycznych środkach lokowanych w przedsięwziecia związane z OZE. Tak więc gdy w Europie gdzie tak wiele się na OZE zarabia (niemiecki QCells zdetronizował Sharpa i jest dziś największym dostawcą ogniw FV zaś duńska Vestas i hiszpańska Gamesa to niekwestionowani liderzy na rynku turbin wiatrowych) OZE postrzegane jest jako obciążenie. Po drugiej stronie Atlantyku świat biznesu widzi to o czym ich rządzacy czasami mówić nie chcą. Mianowicie, zapotrzebowanie na energię będzie stale rosnać a paliw kopalnych nam nie przybywa. Drugi prosty fakt - im więcej energii wytwarzamy z paliw kopalnych tym jest ona droższa. Trzeci fakt - im więcej energii pozyskujemy z OZE tym staje się ona tańsza. Tak więc pomimo pesymizmu jaki panuje na parkietach giełdowych zaangażowanie środków w OZE nieprzerwanie rośnie. Jak to ujął jeden z dziennikarzy: "Wall Street wydała werdykt" - energia odnawialna ma sens z ekonomicznego punktu widzenia. Tu zapewne odezwą się głosy, że poki co jest ona wciąż za droga. To przeświadczenie wynika w dużej mierze z naszej niewiedzy nt. ile wydaliśmy w formie różnorodnych dotacji na paliwa kopalne i energię atomową. (obrazuje to dyskusja jaką prowadziłem na blogu Energooszczędność - http://www.energooszczednosc.pl/?p=64#comments). W 2005 r. po przejściu huraganów Katrina i Rita uszkodzonych zostało wiele wież wiertniczych w Zatoce Meksykańskiej. Cena gazu i ropy na pewien czas gwałtownie wzrosła. Klienci, którzy podpisali wcześniej z Xcel umowę na kupno elektryczności pochodzącej z turbin wiatrowych zaczęli płacić mniej niż ci, ktorzy mieli ją z paliw kopalnych. Zainteresowanie wiatrem w krótce przeszło wszelkie oczekiwania i nie ustało nawet gdy ceny gazu zaczeły sie stabilizować. Powód? Inna firma - Austin Energy zaoferowała usługę, w której ceny energii uzyskiwanej z wiatru były gwarantowane na 10 lat. (tylko w OZE gdzie nie ma kosztów paliwa ten zabieg jest możliwy). Wiele firm (ale również klienci indywidualni) doszli do wniosku, że wolą płacić minimalnie więcej ale mieć gwarancje stałej ceny na lata. Myślę, że w obecnej sytuacji ta forma ubezpieczenia okazuje się całkiem skuteczna. Co do Polski to oczywiście pozostaje problem silnego lobby węglowego. Nie dostrzegamy, że u naszych zachodnich sąsiadów OZE doprowadziło do stworzenia 250 tys. nowych miejsc pracy. Z kolei w liczącej zaledwie 5 mln Dani ponad 23 tys. Z resztą miejsca pracy w kopalniach nie są póki co przez OZE zagrożone. Zapotrzebowanie na węgiel stale rośnie. Niemcy zamykają swoje kopalnie. W USA wydobycie minimalnie wzrosło ale jakość węgla spada. Ilość energii jaką można z niego uzyskać jest coraz niższa. W związku z tym nurtuje mnie jedno pytanie. Polski rząd zarzeka się, że węgla starczy nam na długo i nie jest w naszym interesie inwestować w OZE. Co się stanie gdy w wyniku rosnącego na świecie zapotrzebowania na węgiel coraz większe transporty będą szły na eksport. Czy polski rząd zmusi kopalnie by sprzedawały wegiel krajowym odbiorcom i to ponizej cen obowiązujących na rynkach międzynarodowych? Nasze złoża są wystarczające na polskie potrzeby ale w dobie globalizacji planowana na przyszły rok prywatyzacja kopalń może wysłać nasz surowiec w większych ilościach do odległych odbiorców a jego zasoby zaczną się kurczyć prędzej niż myślimy. Pomijam tu fakt, że zarówno przy wydobyciu ropy i gazu obowiązuje ta sama zasada - na pierwszy rzut idzie surowiec najlepszej jakości nagromadzony w dużych złożach. W miarę upływu czasu pozostają coraz gorsze jakościowo i ilościowo złoża i pojawia się 'peak', który przynajmniej odnośnie ropy przestał już być nazywany teorią.Co nam pozostaje? Myślę, że polskie społeczeństwo musi wiedzieć o ukrytch kosztach węgla a o rozważanym u nas ponownie atomie nie wspominając. Na razie nie ma też co liczyć na zainteresowanie u nas takimi projektami jak Desertec - http://www.guardian.co.uk/environment/2008/jul/22/solarpower.windpower. W pierwszej kolejności (oprócz badań naukowych co oczywiste) można zająć się problemami, które nie powinny budzić kontrowersji. Ponieważ już w krótce w Polsce system energetyczny stanie się niezdolny do zaspokojenia potrzeb rozwijającej sie gospodarki nasz kraj musi dostrzec korzyści jakie niesie energooszczędność. Kalifornia poszła w tym kierunku w czasie poprzedniego kryzysu energetycznego. W efekcie zużycie energii elektrycznej per capita pozostało tam na tym samym poziomie od 1974 roku. W tym samym czasie średnia dla USA wzrosła o 50%. Obserwując też jak coraz częściej rosyjskie samoloty naruszają przestrzeń powietrzną kolejnych krajów nie powinno być w Polsce protestów wobec polityki ułatwiającej nam oszędzanie importowanego gazu i ropy. Powinniśmy dołączyć się do duetu Brown - Sarkozy i dążyć do drastyczego obniżenia VATu na produkty które pozwolą nam oszczędzić energię - jak materiały do ocieplania domów, energooszędny sprzed AGD i samochody. Jeśli jednak schowamy głowę w piasek i zignorujemy problemy na rynku energii jak to lekkomyślnie zrobił General Motors stawiając na SUVs & 4X4 to bez wątpienia stan naszej gospodarki będzie zbliżony do ratingu ich akcji - czyli 'prawie bankrut'

2008-08-20T16:27:00.000-07:00

Wspomniana w moim poprzednim wpisie firma Potter Drilling wzbudziła w ostatnim okresie zainteresowanie Google.org. Założona przez Google firma córka z budżetem 2 miliardów dolarów ma za zadanie wspierać min. nowoczesne technologie, które umożliwiłyby pozyskiwanie energii ze źródeł odnawialnych przy kosztach niższych niż elektryczność wytwarzana z węgla. Dotyczy to min. energii słonecznej, wiatrowej, geotermalnej i pojazdów elektrycznych. 19 sierpnia Google.org ogłosił, że zainwestuje 4 mln dolarów w Potter Drilling i 6 mln w AltaRock Energy. Według analizy opublikowanej w zeszłym roku przez Massachusetts Institute of Technology tzw EGS (enhanced geothermal systems - zaawansowane systemy geotermalne) mogłyby osiągnąć moc 100 000 megawatów w USA do roku 2050. Oznaczałoby to przyrost w tempie 800 MWh rocznie. Koszty z obecnych 9 centów /KWh spadłyby do 4 centów włączając w to koszty budowy i kredytowania (bez subsydiów). Dla porównania koszty w przypadku gazu siegają 8 centów, wiatru 6 centów i energii słonecznej ok. 31 centów.

2008-03-11T16:37:00.000-07:00

Energia Geotermalna

W ciągu ostatnich kilku lat gwałtownie rosły inwestycje w przedsięwzięcia związane z energią odnawialną. Boom ten jednak zdawał się omijać energię geotermalną. W związku z wyczerpywaniem się największych złóż ropy konieczne jest dokonywanie większej ilości odwiertów w celu eksploatacji mniejszych (wcześniej nieopłacalnych) pól. Doprowadziło to do chronicznego braku sprzętu i specjalistów od odwiertów a tym samym coraz większych kosztów.
(Sea change - Offshore technology: Rising costs and clever kit ... )
(New Oil Crisis: An Engineer Shortage: )
Obecnie energia geotermalna na dużą skalę pozyskiwana jest głównie w Californii (gejzery). W 2006 roku było to blisko 5 % wytwarzanej w tym stanie elektryczności - więcej niż energia słoneczna, wiatrowa i biomasa razem wzięte. ( Geothermal energy gaining steam, but its future is up for debate ). Pozostałe kraje to Islandia i Filipiny. W tym ostatnim stanowi ona 20% wytwarzanej tam energii. Jednak przy stosowanych obecnie technologiach energia geotermalna nie wszędzie wydaje się mieć szanse powodzenia. Dzięki pracy grupy naukowców z Los Alamos może się to zmienić. Rozwijana przez Potter Drilling technologia umożliwić ma wykoynwanie odwiertów na głebokość kilku tysięcy metrów ... bez pomocy wiertła. Wykorzystują oni proces termiczny, 'uderzając' w skałe strumieniem ognia. Proces stworzony pod kątem twardych skał ma na celu oderwanie odłamków (skała nie jest jednorodna i często występują w niej miejsca osłabione co umożliwia wykruszanie pod wpływem temperatury) a nastęnie odprowadzenie ich strumieniem wody. Zaletą tej technologii mają być nieporównywalnie większe głebokości przy niższych kosztach, oraz dziesięciokrotnie krótszy czas wiercenia.

2008-02-25T10:23:00.000-08:00

Samochody elektryczne

Baterie

Jak podaje Financial Times intensyfikują się prace nad stworzeniem akumulatorów dla pojazdów elektrycznych.
Johnson Controls i Saft otworzą wspólnie fabrykę, która produkować będzie akumulatory do samochodów elektrycznych oraz hybrydowych. Fabryka w Nersac we Francji będzie zaopatrywać General Motors oraz należącego do koncernu Daimler Mercedesa. Na początek planuje się produkcję ok. 5000 sztuk rocznie jednak produkcja może zostać zwiększona jeśli popyt okaże się większy. Spółka zamierza również zbudować fabryki w innych krajach.
Toyota z kolei rozpoczęła w tym roku przygotowania do produkcji poprzez Panasonic EV Energy (we współpracy z Matsushita Electric Industrial).
GM, który ok. roku 2010 wprowadzi na rynek nowy model o nazwie Chevrolet Volt współpracuje również z firmą Continental oraz LG Chem.
Nissan i Renault z kolei pracują nad akumulatorem wraz z firmą Nec.

Izrael

Te dwie ostatnie firmy zasługują na szczególną uwagę. Do tej pory większość nagłówków w przypadku samochodów elektrycznych bądź hybrydowych dotyczyło Toyoty Prius oraz dopiero rozwijanego przez GM prototypu Volt. Koncern Nissan Renault weźmie udział w unikalnym przedsięwzieciu jakie nabiera kształtu na Bliskim Wschodzie. Założona w Izraelu spółka Better Place otrzymała pełne wsparcie premiera Ehuda Olmerta i prezydenta Shimona Peresa. Samochody z napędem spalinowym obłożone są tam 72 procentowym podatkiem. W przypadku pojazdów elektrycznych jest to zaledwie 10%. Izrael obiecuje podtrzymać obecne zniżki podatkowe do 2015 roku. Samochody elektryczne będą sprzedawane podobnie do telefonów komórkowych. Nabywca po zapłaceniu określonej ceny będzie również uiszczał miesięczny abonament stając się po paru latech pełnoprawnym właścicielem. Założyciel firmy, Shai Agassi zapewnia, że pojazdy te będą konkurencyjne cenowo w stosunku do tradycjnych samochodów. Spółka zamierza zainstalować setki punktów, w których będzie można naładować akumulatory. Inną alternatywą będzie możliwość ich wymiany za pomocą specjalnych podnośników. Cała operacja ma trwać tyle ile obecnie tankowanie. Stacje tego typu mają powstać w całym kraju. Izrael ze względu na swoją niewielką powierzchnię wydaje się być idealnym miejscem do upowszechnienia samochodów elektrycznych, które wciąż mają dość ograniczony zasięg. Poza tym kraj ten posiada doskonałe warunki dla wytwarzania energii za pomocą ogniw fotowoltaicznych i cierpi na brak paliw kopalnych, które z resztą są sprowadzane z państw niezbyt mu przychylnych.
Po polsku: http://www.technoblog.pl/blog/1,84947,4679583.html
Business Week
New York Times
Yahoo

Półwysep Iberyjski
Zainspirowane planami Izraela Hiszpania i Portugalia podpisały umowę o współpracy nad budową własnego samochodu elektrycznego. Kraje te, które w inwestycjach w przemyśle motoryzacyjnym nie potrafiły sprostać konkurencji ze strony Europy Środkowej liczą, że przedsięwzięcie stworzy 800 nowych miejsc pracy i upowszechni przyjaźniejsze środowisku środki transportu. Pierwsze prototypy mają być gotowe pod koniec roku.
http://www.autoindustry.co.uk/news/30-01-08_14

2007-04-29T15:30:00.000-07:00

Energia słoneczna tańsza niż węgiel

W ciągu kilku lat na rynku energii może dokonać się prawdziwa rewolucja. Jeszcze w tym roku ruszy produkcja nowej generacji paneli słonecznych. W nowej technologii wykorzystywanej min. przez Nanosolar (tzw thin film technology), związki miedzi, indu, galu i selenu nanoszone są na cienki polimer w sposób podobny do druku. Do produkcji nie wykorzystuje się drogiego obecnie krzemu. Pozyskiwana tą drogą energia ma w ciągu kilku lat stać się konkurencyjna w stosunku do prądu wytwarzanego przy zastosowaniu paliw kopalnych. Eksperci zapowiadają, że moment przełomowy nastąpi gdy koszty spadną poniżej 1 dolara za wat. Według najnowszych prognoz nastąpi to już w roku 2010. Jest to istotne nie tylko dla krajów rozwiniętych gdzie zapotrzebowanie na energię nieustannie wzrasta pomimo wdrażania coraz bardziej energooszczędnych technologii. Szczególnie dużo mogą zyskać kraje Trzeciego Świata, które do chwili obecnej nie zbudowały sieci energetycznej. Potencjał ogniw fotowoltaicznych docenili min. mieszkańcy Bangladeszu. Założona przez noblistę, prof. Muhammada Yunusa firma Grameen zainstalowała już ponad 65 tysięcy paneli. Dla pozbawionych prądu mieszkańców bengalskich wiosek panel z akumulatorem okazuje się tańszym źródłem światła niż coraz kosztowniejsza nafta. Dostęp do mikrokredytu pozwala sfinansować projekt, który pomimo wysokiej obecnie ceny zwraca się tam już po kilku latach. Obniżenie ceny paneli o kilkadziesiąt procent może oznaczać, że kraje Trzeciego Świata pominą tradycyjną elektryfikację i “przeskoczą” bezpośrednio do epoki “słonecznej” w podobny sposób jak dokonało się to w telekomunikacji po upowszechnieniu telefonów komórkowych.

Źródła:

Daily Telegraph: Cheap solar power poised to undercut oil and gas by half

Wired: Solar Powers Up, Sans Silicon

2007-01-30T13:00:00.000-08:00

BoGo Light Światło dla Afryki

Mark Bent spędził w Afryce blisko 20 lat swojego życia - najpierw jako żołnierz piechoty morkskiej, potem jako dyplomata a następnie pracownik koncernu naftowego. Obecnie chce dostarczyć światło dla nie mających dostępu do elektryczności mieszkańców tego kontynentu. Jego zasilana baterią słoneczną latarka świeci 5 godzin przy 10 godzinach ładowania. Komponenty mają trwałość około 20 lat. Planowane jest również odzyskiwanie zużytych baterii by zawarte w nich toksyny nie zanieczyściły środowiska. Kupując jego produkt dla siebie (w USA cena wynosi 25 dolarów) sprawiasz, że drugi egzemplarz trafia do wskazanej przez ciebie organizacji charytatywnej. Koszt darowizny wliczony jest w cenę twojego zakupu. W krajach Trzeciego Świata brak dostępu do elektryczności sprawia, że wiele osób zmuszonych jest korzystać z lamp naftowych. Przy wysokiej obecnie cenie ropy oznacza to, że znaczna część dochodów (w skrajnych przypadkach nawet 30%) jest przeznaczona na oświetlenie. Lampy naftowe są przyczyną pożarów i zachorowań na raka. Zauważono również, że w afrykańskich wioskach ogniska palą się długo po ugotowaniu posiłku po to by zapewnić mieszkańcom niezbędne oświetlenie. Prowadzi to do dodatkowego wycinania lasów a tym samym erozji gleby.
W Afryce dzieci często pomagają paść trzodę lub pomagają w polu. Zasilane energią słoneczną lampy umożliwią im czytanie po zmierzchu, dadzą szanse na zdobycie wykształcenia w szkołach, które będą mogły być otwarte wieczorem a ich młodszemu rodzeństwu pozwolą oddychać czystszym powietrzem.

Dodatkowe informacje:

http://www.youtube.com/watch?v=AXNinc_rr2I

http://bogolight.com/

2006-12-29T13:20:00.001-08:00

Samochód elektryczny

Dziś gdy cena baryłki ropy przekracza 60 dolarów a ograniczenie emisji dwutlenku węgla wydaje się coraz większą koniecznościa przemysł i rządy wielu krajów szukają alternatyw. Jednak tegoroczna premiera filmu „Who killed the electric car?” (Kto zabił elektryczny samochód?) nie napawała optymizmem fanów tej technologii. Historia EV1 (Electric Vehicle) napędzanego energią elektryczną pojazdu marki GM, który po latach badań i prób został wycofany z amerykańskich dróg i wbrew protestom użytkowników zezłomowany, wywołała sporo dyskusji. Jednak jak się okazuje elektryczny samochód nie tylko nie został zabity ale ma się coraz lepiej i co chwila zaskakuje tempem rozwoju.

Latem zainteresowanie wzbudziła firma Tesla. Zaprentowany w Californii pojazd Tesla Roadster ma nie tylko świetny design ale również doskonałe osiągi. Do 100 km możesz rozpędzić go w 4 sekundy. Doskonałe przyspiesznie sprawia, że czujesz jak twoja głowa coraz silniej „przylega” do zagłówka a zza okna dobiega cię jedynie szum opon. Silnik elektryczny w przeciwieństwie do spalinowego jest niemal bezgłośny i do tego niesamowicie wydajny.

Koszt „tankowania” jest czterokrotnie mniejszy niż w przypadku tradycyjnie zasilanego bolidu. Jednak cena 100 tys. dolarów sprawia, że na razie jest to pojazd dla zainteresowanych ekologią gwiazd z Hollywood, które jednocześnie chcą czerpać radość z jazdy. Produkowane we współpracy z Lotusem 100 sztuk zostało sprzedane nim zdązyło opuścić bramy fabryki. Jednak Tesla na tym nie poprzestaje i już pracuje nad sedanem, który jak to ujął szef firmy : ”będzie duży, szybki i wydajny”.

Guardian: Batteries included

Zamiłowanie do prędkości wykazuje również Ian Wright. Zaprojektowany przez niego elektryczny pojazd o dość enigmatycznej nazwie X1 z łatwością wygrał wyścig (zobacz film) z samochodami Ferrari 360 Spider i Porsche Carrera GT i osiągami ustępuje tylko tysiąc konnej bestii ze stajni Bugatti. X1 ma zasięg 160 km na bateriach, które ładują się w 4,5 godziny. Data ropoczęcia produkcji na razie nie jest znana.

CNN.com: A car that could save the planet—fast

Nie sposób pominąć propozycji firmy Phoenix Motorcars. Jej konstruktorzy rozwiązali kilka istotnych problemów, które dotąd trapiły tę branżę. Zaprojektowany przez nich SUV wyposażony został w litowo- jonowe baterie, które po podłączeniu do specjalnej ładowarki są gotowe do pracy już po 10 minutach! Ładowanie bezpośrednio z gniazdka trwa 7 godzin. Zamontowane w samochodzie baterie firmy Altairnano mają działać ponad 12 lat i nie zawierają w sobie ołowiu, który odpowiedzialny był za powszechne ostatnio problemy z bateriami w laptopach. Samochód przyspiesza do setki w ciągu 10 sekund. Zasięg po naładowaniu baterii -ponad 160 km. Cena pojazdu wynosi 45 000 dolarów.

Na rynku zadebiutowała również ciężarówka z napędem elektrycznym. Newton produkowany przez Smith Electric Vehicles będzie testowany przez lidera w branży przesyłek ekspresowych i logistyki – firmę TNT.

Inaczej do tematu podszedł GM. Skrytykowana w filmie „Who killed the electric car” największa na świecie firma motoryzacyjna postanowiła najwyrażniej poprawić swój image I na targach w Detroit zaprezentowała właśnie prototyp o nazwie Chevy Volt. W odróżnieniu od innych samochodów typu hybrid plug-in pojazd ten nie ma silnika spalinowego. Samochód ma mieć zamontowane baterie litowo-jonowe, które będzie można ładować po podłączeniu do gniazdka natomiast tankowana do baku benzyna ma służyć do generowania prądu. W ten sposób nie ma potrzeby instalowania dwóch oddzielnych silników (elektrycznego jak i spalinowego) oraz innych części. Oznacza to zarówno mniejszy koszt w produkcji tego typu pojazdu jak i mniejszą wagę (a tym samym mniejsze zużycie paliwa).

Wired: GM Resurrects the Electric Car

Newsweek: It's Electric

Koszty zasilania prądem elektrycznym są w USA średnio czterokrotnie niższe niż w przypadku benzyny. Biorąc pod uwagę fakt, że w Europie paliwa są ponad dwukrotnie droższe niż za oceanem samochody z napędem elektryczym mogą za parę lat stać się dla nas jeszcze bardziej kusząca propozycją. Na razie pojazdy dostępne na europejskim rynku kuszą londyńczyków. Prywatni klienci i firmy w stolicy Wielkiej Brytanii mogą tu zaoszczędzić znaczące sumy na licznych opłatach gdyż samochody elektryczne zwolnione są z opłat za:

Podatek drogowy ok. 100 funtów rocznie w zależnosci od samochodu

Oplata za wjazd do niektórych dzielnic Londynu (congestion charge) -8 funtów za dzień (wprowadzenie podobnej opłaty rozważają inne europejskie miasta).

Niektóre gminy chcą wprowadzić bezpłatne parkowanie dla EV No i nizsze wydatki związane z zasilaniem samochodu – jazda EV jest po prostu tańsza.

Rocznie to może byc kilkaset funtów choć kwota może dochodzić do 1700 funtów jesli w centrum Londynu bywa sie codziennie. W ekstremalnym przypadku wg goingreen.co.uk G-whiz, który jest dziś najpopularniejszym elektrycznym samochodem (po ulicach Londynu jeżdzi ich obecnie ok. 850) może zoaszczędzić Ci ok. 8000 funtów.

Dodatkowe informacje:

Elektryczny Smart

Subaru wins top environmental commendation

Jak się okazuje nie tylko zapaleńcy z calcars przerabiają samochody. Oto Polska myśl techniczna: -)
xlabs.pl oraz www.samochodyelektryczne.pl/

Więcej na temat pojazdów elektrycznych w książce: Plug-In Hybrids: The Cars That Will Recharge America by Sherry Boschert.

2006-12-29T11:39:00.000-08:00

Walka o ropę

Paliwa kopalne odegrały nieocenioną role w rozwoju cywilizacji w ciągu ostatnich kilkuset lat. Po wytrzebieniu lasów, ludzkość skierowała swój wzrok w kierunku węgla. Przyjmowany początkowo dość niechętnie ze względu na ‘brudne’ spalanie stał się z czasem wiodącym źródłem energii. I choć jego wydobycie wzrastało jeszcze przez wiele dziesięcioleci to na początku XX wielu pojawił się rywal, który miał zupełnie zrewolucjonizować styl naszego życia.
Niemal od początku błyskawicznej kariery jaką ropa miała osiągnąc na rynku paliw kluczową rolę odgrywały Stany Zjednoczone. Początkowo wykorzystywana była głównie do produkcji nafty zapewniając oświetlenie w domach, biurach i fabrykach. Jednak wraz z pojaweniem się żarówki elektrycznej przyszłość ropy wydawała się niepewna. Jednak ogromne złoża jakie w Texasie odkrył Spindletop zmieniły bieg historii. Koła przemysłowe uznały, że złoża tego surowca są znacznie większe niż początkowo zakładano. W krótce potem Henry Ford postanowił wykorzystać je do napędzania swoich samochodów. Kilka dekad później po ulicach zachodnich miast jeździły miliony samochodów a apetyt na ropę rósł z każdym rokiem. W 1946 roku USA stały się importerem netto a w 1971 roku wydobycie w USA osiągnęło szczyt. Stany Zjednoczone nie były już w stanie regulować rynków przez zwiększenie wydobycia a nawet zaspokoić własnych potrzeb.
Lukę tę dość szybko zaczęły zapełniać inne kraje, w szczególności z regionu Bliskiego Wschodu. Pokłady ukryte pod piaskami Arabi Saudyjskiej były szczególnie cenne. Nie tylko ze względu na wielkość złóż ale również koszt jej wydobycia. Z powodu ogromnego ciśnienia ropa tryska w momencie dokonania odwiertu. Jak to ujął jeden z przedstawicieli tego przemysłu od lat współpracujący z Saudyjczykami: „Tam nie ma żadnych pomp. Ropa po prostu wypływa z podziemi” (P. Roberts 96).
Podczas gdy wydobycie w Zatoce Meksykańskiej czy na Syberii może kosztować 15 dolarów za baryłke to koszt uzyskania Saudyjskiej ropy wynosi zaledwie 1.5 dolara. Ta różnica stała się źródłem wielkiego bogactwa ale również umożliwiła rodzinie królewskiej wywierać ogromny wpływ na kształtowanie się cen i wydobycie tego surowca. Utrzymanie dodatkowej infrastruktury, która przez długi czas mogła stać nieużywana, nie stanowiło wiekszego problemu. Gdy jeden z członków OPEC przekraczał ustalone wcześniej kwoty wydobycia Rijad zwiększał podaż, zalewając rynki i spychając ceny do poziomu, który innych eksporterów niemal powalał na kolana. Ten potencjał pozwalał jednocześnie ustabilizować rynki w chwilach zwiększonego zapotrzebowania jak np. podczas ataku Iraku na Kuwejt.
Tania ropa od lat była podstawą zachodnich gospodarek. Rządy, a Waszyngton w szczególności nieraz próbowały interweniować gdy wahania cen zagrażały stabilnemu rozwojowi. Koncerny również nie zasypwywały gruszek w popiele ale wykorzystywały wszystko od plotek, po sztucznie wywołane zawirowania na rynku by podnieść ceny i zwiększyć swoje zyski. Wykupywały zwiększoną ilość surowca licząc, że producenci nie zdąża zapełnić luki i będą mogli sprzedać swoje zapasy na ogarnietym paniką rynku za znacznie większe kwoty. Eksporterzy w odwecie wstrzymywali dostawy podbijając ceny i zmuszajac koncerny do droższych zakupów.
Jeśli dodać gwałtowny wzrost cen z lat 60-tych a następnie embargo nałożone w latach 70-tych przez państwa arabskie na dostawy ropy do USA to jedno stawało się jasne. Hegemonia Ameryki oparta na sile jej gospodarki miała kruche podstawy. Przemysł nie mógł przetrwać bez dostaw taniej ropy a ta w dużej mierze znajdowała się w państwach niezbyt Ameryce przyjaznych. Wzrost cen doprowadził do recesji. Wysokie koszty okazały się zachętą do do oszczędności jak i badań mających na celu zwiększenie wydajności samochodów. Jednocześnie na rynku pojawiła się ropa z Morza Północnego. W efekcie w 1986 zapotrzebowanie spadło o 5 milionów baryłek dziennie. Arabia Saudyjska daremnie próbowała przekonać pozostałe państwa z grupy OPEC by zmniejszyły chwilowo wydobycie aby powstrzymać spadek cen. W akcie desperacji znacząco ogrniczyła eksport swojego surowca i mogła jedynie patrzeć jak jej udział w rynku topnieje z miesiąca na miesiąc nie przynoszac przy tym oczekiwanego rezultatu. W miare upływu czasu stało się jasne, że należy zmienić taktykę. Arabia Saudyjska maksymalnie „odkręciła kurek” zalewając rynek tanim surowcem.
Zabieg okazał się niezwykle skuteczny. Państwa OPEC nie mogły zarabiać na ropie, której cena spadła poniżej 10 dolarów za baryłkę i skapitulowały zmniejszając wydobycie. Szczególnie ciężko zawirowania dotknęły Związek Radziecki, który utracił istotne źródło dewiz. W 1987 roku Ronald Reagan wysłał swego zastępcę Georga Busha seniora by przekonał Rijad do ustabilizowania cen na poziomie 18 dolarów za baryłkę co wydawało się uczciwą ceną zarówno dla eksporterów jak i konsumentów.
Jednak już w 1989 roku na arenę wkroczył nowy gracz. Saddam Husajn po zakończeniu kosztownej wojny z Iranem dążył do pozyskania cennych petrodolarów próbując sprzedać jak najwięcej ropy. Jednak wzmocnienie Bagdadu nie było jego sąsiadom na rękę. Kuwejt zwiększył produkcję popychając ceny w dół i doprowadzając tym samym Saddama do wściekłości. Oświadczył on, że Kuwejt toczy z Irakiem wojnę ekonomiczną i ostrzegł, że zakończy się to interwencją zbrojną. Zbyt późno zdano sobie sprawę z powagi sytuacji. Saddam mógł nie poprzestać na wojnie z Kuwejtem ale najechać bogate złoża Arabii Saudyjskiej, która nie była w stanie odeprzeć ataku. Mając świadomość jak wiele Hussain zainwestował w armię podczas konfliktu z Iranem Saudyjczycy próbowali załagodzić sytuację zmniejszjąc własne wydobycie i prosząc innych producentów o pójście w ich ślady. Jednak Wenezuela nie była zainteresowana biegiem wypadków na Bliskim Wschodzie i wciąż nadrabiała straty wynikłe wcześniejszym spadkiem cen. W 1999 roku Saddam zgromadził swoje wojska na granicy z Kuwejtem – rozpoczeła się pierwsza w dziejach ludzkości wojna, której przedmiotem była wyłącznie ropa. Imperialne zapędy Saddama nie były tajemnicą a jako, że świat nie mógł zaryzykować tak gigantycznych zasobów pod kontrolą nieprzewidywalnego dyktatora koalicja do inwazji na Irak powstała niezwykle szybko. W rezultacie konfliktu Stany Zjednocznone stały się pilnującym „porządku” na Bliskim Wschodzie policjantem, Saudyjczycy z kolei zobligowali stać się gwarantem stabilnych cen i z wdzięczności pompując „pełną parą” przyspieszyli powrót osłabionej konfliktem koniunktury.
Ciągłe zawirowania nie dawały spokoju analitykom i doradcom w Waszyngtonie. Grupa tzw. neokonserwatystów zrzeszająca w swym gronie takie osoby jak Paul Wolfowitz, Richard Perle i przede wszystkim Sekretarza Obrony Ronalda Rumsfelda cały czas pracowała nad planem „zabezpieczenia” pól naftowych na Bliskim Wschodzie. Stali oni na stanowisku, że region Bliskiego Wschodu był w stanie wojny z USA od lat siedemdziesiątych a atak na na Nowy Jork uzasadniał zajęcie się tą „kwestią”. Kilka miesięcy przed atakiem na WTC Dick Cheney przygotowując nową politykę energetyczną rządu studiował mapy pól roponośnych w Iraku. Nie bez przyczyny. Kraj ten posiada złoża szacowane na ponad 150 miliarów baryłek a koszt wydobycia należał wówczas do najniższych na świecie. Jednak by iracka ropa mogła znacząco wpłynąć na ceny na rynku i złamać dominację OPEC należałoby wcześniej zainwestować w infrastrukturę kilka miliardów dolarów. Takie sumy posiadały jedynie zagraniczne koncerny, które przed wyłożeniem takich kwot musiałyby dostać gwarancje udziału w zyskach, zignorowania limitów OPEC i kierowania się przy wydobyciu jedynie zapotrzebowaniem na rynku. Oczywiście nie było to możliwe dopóki przy władzy był Saddam.
Po kilku nieprzemyślanych uwagach Dicka Cheneya o zagrożeniu dla rynku paliw jakie miał stanowić Husajn, Waszyngton zaprzestał podawać to jako powód tarć między obydwoma krajami i obrał drogę oskarżenia Iraku o prace nad produkcją broni masowej zagłady. Jednak w miarę upływu czasu świat mógł się przekonać o tym jak istotną wagę Ameryka przywiązywała do tamatejszych szybów naftowych oraz jak wybujałe były doniesienia na temat rzekomej broni.
Pomimo militarnego zwycięstwa perspektywa stabilizacji na rynku paliw jest dziś jeszcze bardziej odległa. Irak pogrążony jest w chaosie, Iran obłożony został sankcjami a Arabia Saudyjska prowadzi negocjacje w sprawie wydobycia nawet z nienależącą do OPEC Rosją. Siła kartelu nie osłabła. Można jedynie mieć nadzieję, że cena ropy doprowadzi do intensyfikacji badań nad innymi źródłami energii skoro troska o środowisko okazała sie niewystarczającym motywem.

Opracowano na podstawie:

The End of Oil - by Paul Roberts

W Polsce ukazała się książka:
Czy ropa rzadzi swiatem? - Kaczmarek Tadeusz, Jarosz Rafał

Na temat przewrotu w Iranie możesz czytać min. na strona NYTimes'a: SECRETS OF HISTORY: The C.I.A. in Iran -- A special report.; How a Plot Convulsed Iran in '53 (and in '79)